31-40. Μαυσωλεία και μνημεία Οθωμανών σουλτάνων από την εποχή του Μωάμεθ Β' μέχρι σήμερα με τους χρονογράφους τους

31. Τo μαυσωλείo του Μωάμεθ Β'

Ο Μωάμεθ Β', έχοντας πεθάνει στο Μάλτεπε, κοντά στο Σκουτάρι, θάφτηκε στο μαυσωλείο μπροστά από το μιχράμπ του τζαμιού του. Ήταν γιος της κόρης του Ισφεντιγιάρ Μπεγκ και βασίλευσε τριανταένα χρόνια. Γεννήθηκε το έτος Εγείρας 834 και πέθανε το 886 (1481). Την πρώτη φορά που ανέβηκε στον θρόνο ήταν σε ηλικία δεκατριών ετών, αλλά μη μπορώντας να αντισταθεί στους άπιστους, ο πατέρας του Μουράτ ανέλαβε και πάλι τα ηνία της αυτοκρατορίας και έστειλε τον γιο του κυβερνήτη στη Μαγνησία. Ανακλήθηκε στον θρόνο το έτος 855 (1451) σε ηλικία εικοσιενός ετών. Οι ποιητές της εποχής του ήσαν: Ο Αχμέτ Πασάς, ένας από τους παλαιότερους δασκάλους της τουρκικής ποίησης. Ο Τουραμπί, γεννημένος στην Κασταμούνι, διάσημος για τους θρησκευτικούς ύμνους του. Ο τζαμί Ρουμί από την Κασταμούνι. Ο Τζεμαλί από την Καραμανία. Ο Χαμντί από την Κασταμούνι, παππούς του Λατιφί. Ο Χαϊντέρ από το Σιβρι-χισάρ, ντεφτερντάρ και φίλος του Τζεμ Σαχ. Ο Χαρίρι από τη Μπούρσα. Ο Χαφί από την Αδριανούπολη. Ο Χαλιλί από το Ντιαρμπέκρ. Δύο Ντάις, ο ένας από τη Μπούρσα, ο άλλος από την Κασταμούνι. Ο Ρεσμί από τη Μπούρσα. Η Ζεϊνέπ Χατούν, μια κυρία, από την Κασταμούνι. Ο Σααντί, φίλος του Τζεμσάχ Σεχρί, από το Κασταμούνι. Ο Σεχντί, που γράφεται από κάποιους Σεχιντί. Ο Αντένι Πασάς, ευνοούμενος του Μωάμεθ Β'. Ο Ισκί από τη Μπούρσα. Ο Γκιουλσενί από το Σαρουχάν, θαμμένος στο Κάιρο (όχι ο διάσημος σεΐχης με αυτό το όνομα). Ο Κεμάλ Ζάντε, από την Πέργαμο. Ο Λαλί από την Τοκάτ, που συνέθεσε περσικά ποιήματα, έχοντας ταξιδέψει πολύ στην Περσία. Ο Μπελιγί, στενός φίλος του Αχμέτ Πασά. Ο Μεχντί, διάσημος για την ετοιμολογία του. Ο Νισάμ, απόγονος του μεγάλου ποιητή Τζελαλεντίν Ρουμί, συγγραφέα του Μασναβί. Συνέταξε την επιστολή του Μωάμεθ Β' προς τον Ουζούν Χασάν. Ο Νιζάμι, γιος αγιασμένου σεΐχη της Κόνια. Ο Νούρι, δικαστής. Ο Τζεμ Σαχ, ο άτυχος πρίγκιπας. Ο Γιαζιτζή Μοχάμεντ Εφέντης, συγγραφέας ενός ποιήματος-επαίνου του Μωάμεθ και αδελφός του Αχμέτ Μπιτζάν που συνέθεσε το Ανβάρ-ουλ-ασικίν (φώτα των εραστών), μεγάλοι μύστες και οι δύο. Ο σεΐχης Κατίμπ Σαλαχαντίν από την Άγκυρα, δεύτερος Πυθαγόρας στην αστρονομία, που άφησε πολλές ονειρομαντικές πραγματείες και διατριβές για την έμπνευση (μούλχεμε).

Σεΐχηδες της εποχής του Μωάμεθ Β'

Ο σεΐχης Ακ-Σεμσεντίν, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Μοχάμεντ, γιος του Χάμζ, γεννήθηκε στη Δαμασκό, από την οικογένεια του Αμπουμπέκρ. Συνομιλούσε με τους πιο γνωστούς σεΐχηδες, τον Σεχρβερντί και τον Χατζή Μπαϊράμ τον άγιο και προείπε την ημέρα της άλωσης της Ισλαμπόλ. Τάφηκε με τα παιδιά του στο χωριό Τουρμπλιγκονλίκ της Ανατολίας, έχοντας ζήσει ογδονταέξι χρόνια. Ο σεΐχης Σανταλλάχ, σπουδαίος γιατρός, γιος του προηγούμενου και διάδοχός του, που πέθανε το 897. Ο σεΐχης Φαζλ-αλλάχ, άλλος γιος του Ακ-Σεμσεντίν, ο οποίος βυθίστηκε βαθιά στη μυστικιστική επιστήμη. Πέθανε το 906 (1500). Ο σεΐχης Νουρ-αλλάχ, ο τρίτος γιος του Ακ-Σεμσεντίν, θάφτηκε στη Μπούρσα. Ο σεΐχης Εμραλλάχ, ο τέταρτος γιος του Ακ- Σεμσεντίν, θάφτηκε στο πλευρό του πατέρα του, αν και δεν ακολουθούσε το δόγμα του. Ήταν συγγραφέας πολλών φυλλαδίων. Ο σεΐχης Νασρ-αλλάχ, ο πέμπτος γιος του Ακ-Σεμσεντίν, πέθανε στην Περσία. Ο σεΐχης Μοχάμεντ Νουρ-ουλ-Χάντα (το φως της κατεύθυνσης), ο έκτος γιος του Ακ-Σεμσεντίν, ο μεγαλύτερος άγιος μεταξύ των αδελφών του, ο οποίος, όταν πήγαινε στο τζαμί, ξεχώριζε με θεϊκή έμπνευση, εκείνους που προορίζονταν για τον παράδεισο ή την κόλαση. Ο σουλτάνος Μωάμεθ του έδωσε το χωριό Ολίκ, όπου κείται θαμμένος. Ο σεΐχης Μοχάμεντ Χαμντ-ουν-ντίν, ο έβδομος γιος του Ακ-Σεμσεντίν. Όταν η μητέρα του ήταν έγκυος σε αυτόν, ο Ακ-Σεμσεντίν της χάιδεψε την κοιλιά λέγοντας «Ο ποιητικός και λόγιος γιος μου», οπότε το παιδί σηκώθηκε στην κοιλιά της μητέρας. Και με την ευλογία αυτών των λέξεων έγινε τόσο σπουδαίος ποιητής, που σε ηλικία οκτώ ετών είχε ήδη συνθέσει ένα ντιβάν ή συλλογή από γαζέλ. Συνέθεσε το μυθιστόρημα Λέιλα και Μετζνούν και ένα ποίημα για τη γέννηση του Προφήτη, που ονομάζεται Μαουλούντι. Αλλά το αριστούργημα του, που ξεπερνά όλα τα έργα ανθρώπινης ιδιοφυΐας, είναι το Γιουσούφ και Ζουλέικα. Έφτιαξε την επίχρυση σφαίρα που κρέμεται από τον μεγάλο τρούλο της Αγίας Σοφίας. Άφησε πεθαίνοντας τουλάχιστον εκατόν εβδομήντα πολύ αξιόλογα έργα. Ο γιος του, Ο σεΐχης Μοχάμεντ Ζεϊν-ουντ-ντίν, ήταν μεγάλος ιερωμένος της εποχής του, διαπρέποντας σε όλες τις επιστήμες και τις τέχνες, αλλά ιδιαίτερα σε εκείνη της καλλιγραφίας. Οι μεγάλες επιγραφές στην Αγία Σοφία λέγεται ότι είναι από το χέρι του. Ο σεΐχ-ουλ-Αμπντούλ Καντέρ, ο γιος του Σανταλλάχ, του γιου του Ακ-Σεμσεντίν, έζησε πολύ αποσυρμένη ζωή. Ο Θεός να ευλογεί τη μνήμη του!

Ο σεΐχης Αμπντούρ-ραχήμ, διάδοχος του σεΐχη Ακ-Σεμσεντίν, άφησε ένα Ουαχντέτ-ναμε ή βιβλίο για την ενότητα του Θεού, το οποίο είναι ένα πολύ αξιόλογο και πολύτιμο έργο. Ο σεΐχης Ιμπραήμ Τενουρί, γιος του Σαράφ Χουσεΐν, ήταν επίσης ένας από εκείνους που βάδισαν στα βήματα του Ακ-Σεμσεντίν. Γεννήθηκε στην Σίβας και τάφηκε στο Κεσκίν. Ο σεΐχης Χάμζα της Δαμασκού, θαμμένος στο πεδίο του Καραχισάρ. Ο Αμπντούρ-ραχήμ ο Αιγύπτιος και ο Μοσλάχ-ουντ-ντίν Ατάρ, ο οποίος είναι θαμμένος στην πόλη Ισκλίπ, έζησαν αποσυρμένη ζωή όπως ο σεΐχης Χάμζα, ο οποίος έλαβε από τον αφέντη τους Ακ-Σεμσεντίν την άδεια να γίνει πνευματικός του διάδοχος. Ο σεΐχης Χαμπίμπ Καραμάνι, διάδοχος του Χάμζα Χαμπίμπ Καραμάνι, θάφτηκε στην Αμάσεια στο ιμαρέτ του Μοχάμεντ Πασά.

32. Το μαυσωλείο του Βαγιαζήτ Β’

Αυτός o σεΐχης γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το έτος 651 (1447). Ανέβηκε στον θρόνο το 886 (1481) και πέθανε το 918 (1512), ύστερα από βασιλεία τριανταδύο ετών, στη Χάσα, χωριό κοντά στην Αδριανούπολη, απ’ όπου το σώμα του μεταφέρθηκε στην Ισλαμπόλ και ενταφιάστηκε μπροστά στο μιχράμπ του τζαμιού του. Τώρα το επισκέπτονται γενικά οι άρρωστοι, που βρίσκουν εδώ ανακούφιση από τις ασθένειές τους, επειδή ο σουλτάνος Βαγιαζήτ ήταν άγιος μονάρχης, όπως ο σουλτάνος Ορχάν ή ο σουλτάνος Μουσταφά Α'. Υπάρχουν διάφορα έργα που αναφέρονται στα θαύματα και τις πράξεις του (μενακίμπ), αλλά είναι σπάνια. Τα τελευταία επτά χρόνια της ζωής του δεν έφαγε τίποτε που να είχε αίμα και ζωή. Μια μέρα, λαχταρώντας πολύ να φάει μοσχάρι ή πόδια προβάτου, πάλεψε πολύ σε αυτόν τον ένδοξο αγώνα με την ψυχή του. Και καθώς τελικά έβαλαν μπροστά του ένα καλομαγειρεμένο πιάτο με πόδια, είπε στην ψυχή του: «Δες ψυχή μου, τα πόδια είναι μπροστά σου. Αν θέλεις να τα απολαύσεις, άφησε το σώμα και να τρέφεσαι με αυτά». Την ίδια στιγμή φάνηκε να βγαίνει από το στόμα του ένα ζωντανό πλάσμα, το οποίο ήπιε από τον χυμό στο πιάτο και αφού ικανοποίησε την όρεξή του προσπάθησε να επιστρέψει απ’ όπου ήρθε. Αλλά ο Βαγιαζήτ το εμπόδισε με το χέρι του να ξαναμπεί στο στόμα του, αυτό έπεσε στο έδαφος και ο σουλτάνος διέταξε να το χτυπήσουν. Οι υπηρέτες μπήκαν στο δωμάτιο και το κλώτσησαν στο δάπεδο μέχρι θανάτου. Ο μουφτής εκείνης της εποχής αποφάσισε ότι, καθώς η ψυχή ήταν απαραίτητο μέρος ενός ανθρώπου, αυτή η νεκρή ψυχή έπρεπε να ταφεί. Έγιναν προσευχές επάνω της και η νεκρή ψυχή ενταφιάστηκε σε μικρό τάφο, κοντά στον τάφο του Βαγιαζήτ. Αυτή είναι η αλήθεια της περίφημης ιστορίας του Βαγιαζήτ Β’, που πέθανε δύο φορές και θάφτηκε δύο φορές. Ύστερα από αυτόν τον φόνο της ψυχής του, ο σουλτάνος παρέμενε μελαγχολικός στη γωνία της απόσυρσης, χωρίς να συμμετέχει ή να ενδιαφέρεται για τις κυβερνητικές υποθέσεις. Οι εχθροί ξεκίνησαν από όλες τις πλευρές. οι Βλάχοι και οι Μολδαβοί ενώθηκαν με τους Ούγγρους και κατέλαβαν τις Κίλι, Ακ-κερμάν, Ισμαήλ, Ιμπραΐλα [Βραΐλα], Γκαλάς [Γαλάτσι], Τομάροβα, λεηλατώντας στη δεξιά όχθη του Δούναβη τις Σιλίστρια, Ρούστσουκ, Νικόπολη, Βίντιν και Φετχισλάμ (Γκλάντοβα). Στην Ασία οι Πέρσες έγιναν κύριοι του Κεμάχι [Κεμάχ], της Νικχισάρ [Νικσάρ], της Σίβας, των αποθηκών κριθαριού και της Τοκάτ. Οι αρπακτικές τους ομάδες έφτασαν μέχρι τη Νικομήδεια, απ’ όπου μετέφεραν αιχμαλώτους στην Τοκάτ. Οι Πέρσες είχαν γίνει πολύ δυνατοί και επειδή ο Βαγιαζήτ τους έστελνε πρεσβευτές που κουβαλούσαν ως δώρα υφάσματα σέλας, ο Βαγιαζήτ αποκαλούνταν χλευαστικά Χολτζή-μπαμπά, πατέρας των κατασκευαστών υφασμάτων σέλας. Μετά τον θάνατό του, ο Σελήμ Α' ονομάστηκε Ταμπουρτζή-μπαμπά, πατέρας εκείνων που στήνουν σκηνές, επειδή έστειλε έναν πρέσβη στον Πέρση βασιλιά με την πρόσκληση να μετρήσει την τύχη του μαζί του στο πεδίο. Το ίδιο ανέκδοτο, ότι η ψυχή βγήκε από το στόμα για να απολαύσει ένα εξαιρετικό πιάτο, είχε ήδη συμβεί στον μεγάλο σεΐχη Βαγιαζήτ Μποστάμι, ο οποίος λαχταρούσε πολύ να φάει μοχαλέμπι [μαχλέπι], ένα πιάτο που αποτελείται από γάλα, αλλά ο Βαγιαζήτ Μποστάμι της επέτρεψε να ξαναμπεί ενώ ο σουλτάνος Βαγιαζήτ τη σκότωσε και παρ' όλα αυτά συνέχισε να ζει για αρκετό καιρό.

Οι βεζίρηδες του Βαγιαζήτ ήσαν οι εξής.

Μωάμεθ Πασάς, σκοτώθηκε την ημέρα που ανέβηκε στο θρόνο. Ισάκ Πασάς. Κασίμ Πασάς. Νταούντ Πασάς. Μωάμεθ Πασάς, γιος του Χισρ μπεγκ Αχμέτ Πασά Φαναρί. Ιμπραήμ Πασάς, γιος του Αλή Πασά, γιου του Χαλίλ Πασά. Χαντίμ Αλή Πασάς. Ισκεντέρ Πασάς. Αχμέτ Πασάς, γιος του Χέρσεκ. Χαντίμ Γιακούμπ Πασάς. Νταούντ Πασάς Β’. Κότζα Μουσταφά Πασάς, που έχτισε το τζαμί με το όνομά του. Καραογκούς Πασάς. Χασάν Πασάς. Σινάν Πασάς. Γιουνούς Πασάς. Μουφτήδες: Μοχάμεντ Ιμπν Ιμπραήμ Ιμπν Χασάν Νικχισάρι, θαμμένος στο τέμενος της Βέφα. Κασέμ Χατίμπ Γιακούμπ, θαμμένος στην Αμάσεια.

Σεΐχηδες της εποχής του σουλτάνου Βαγιαζήτ Β'

Σεΐχης Φαχρ-ουντ-ντίν του Ισκλίπ, που ονομαζόταν σεΐχης Γιαουσί, γαμπρός του διάσημου αστρονόμου Αλή Κουστζί και ένας από τους προγόνους του μουφτή Εμπουσούντ, θαμμένος στο Ισκλίπ, έτος Εγείρας 902. Σεΐχης Σεϊντιβελατζέτ, θαμμένος στην Ισλαμπόλ στο δικό του τζαμί, έτος Εγείρας 941. Σεΐχης Μοχάμεντ, γιος του Αράφ, θαμμένος στη Μεδίνα. Ήταν γιος Κιρκάσιου μπεγκ. Άφησε το μεγαλείο του κόσμου, για να ακολουθήσει τον σεΐχη Σεΐντ Αλή και πέθανε σε ηλικία εβδομήντα ετών. Είναι γνωστό ότι ακόμη και στην πιο καυτή εποχή στη Μεδίνα, έπινε μια φορά στις είκοσι μέρες. Σεΐχης Σεΐντ Αχμέτ Νετζάρι, ο οποίος ήρθε με τον σεΐχη Ιλάχι στο Ρουμ και συνομιλούσε με τον σεΐχη Βέφα. Είναι ενταφιασμένος στο δικό του τζαμί και μοναστήρι όχι μακριά από τον σεΐχη Μοχάμεντ Β'. Σεΐχης Ουζούν Μοσλαχουντίν, θαμμένος στη Μπούρσα. Σεΐχης Αμπίντ Τσελεμπή, θαμμένος στο δικό του μοναστήρι στην Ισλαμπόλ. Σεΐχης Λουτφ-αλλάχ, από το Ουσκούμπ, θαμμένος σε εκείνη την πόλη. Σεΐχης Μπαμπά Γιουσούφ, του τάγματος των Μπαϊράμ δερβίσηδων.

Ποιητές της εποχής του σουλτάνου Βαγιαζήτ

Οι βασιλικοί ποιητές αυτής της βασιλείας ήσαν οι δύο άτυχοι πρίγκιπες, ο Τζεμ ο αδελφός και ο Κορκούτ, ο γιος του Βαγιαζήτ. Ο Κορκούτ ήταν μεγαλύτερος από τον Σελήμ και νεότερος από τον Αχμέτ. Διέφυγε από τον πατέρα του στον Κατιμπάι, τον σουλτάνο της Αιγύπτου. Αφιτάμπι από τη Μπούρσα. Εμρί, συγγραφέας πολλών μυστικιστικών ύμνων θεϊκής αγάπης. Νοσαϊρί, ο οποίος ήρθε στο Ρούμ από την Περσία με συστατικές επιστολές του μουλά Τζάμι και του μουλά Κουράνι. Μπιχιστί, που αλλιώς ονομαζόταν Σινάν, συγγραφέας ενός χαμσάτ ή συλλογής πέντε ποιημάτων, γιος του Σουλεϊμάν. Τατζί, πατέρας του Τζαφέρ Τσελεμπή. Νισαντζή Σάμι, αποκαλούμενος για την ομορφιά του δεύτερος Ιωσήφ. Τσακέρι, ένας από τους μπεγκ του Βαγιαζήτ. Τζελίλι, από τη Μπούρσα. Χασάν Μοΐντ, που ταξίδεψε στην Περσία. Χακί, από το Ουσκούμπ. Ζεκαγί, γραμματέας του πρίγκιπα Αλέμ Σαχ. Ραζή, από το Ουσκούμπ, ονομαζόμενος αλλιώς Κότζα Χασάν Ζάντε. Σεϊφί, από τη Σινώπη, θαμμένος στην Αγία Σοφία. Σαχιντί, από την Αδριανούπολη, ντεφτερντάρ του Τζεμ Σαχ. Σακί, σκλάβος μιας ηλικιωμένης γυναίκας στην Αδριανούπολη. Όλα του τα ποιήματα στρέφονται ενάντια στους πόθους του κόσμου. Σιφαγί, από τη Σινώπη, που αφιέρωσε ένα ντιβάν στον σουλτάνο Βαγιαζήτ. Σεϊφί, από την Κασταμούνι και ο μαθητής του, ο Νετζάτι, σπουδαίος ποιητής σαν τον Φερντούσι. Συνέθεσε έναν ύμνο που ονομάζεται Νατ, ο οποίος δεν έχει όμοιο. Είναι θαμμένος κοντά στο Βίντιν. Ζαρίφι, μεγάλος περιηγητής. Ομρί Αμπντούλ Κερίμ Ζάντε, οικογένειας που ήσαν όλοι ποιητές, από πατέρα σε γιο. Αχντί, από την Αδριανούπολη. Φερντούσι, από τη Μπούρσα, που συνέθεσε το Σουλεϊμάν-ναμε σε τριακόσιους εξήντα τόμους. Φιγάνι, από την Καραμανία, συγγραφέας του Ισκεντέρ-ναμε, που απαγχονίστηκε, όπως και άλλοι δύο ποιητές με το ίδιο όνομα. Καντερί, από την Αδριανούπολη. Καντί, από το Σιρούζ. Κατιμπί, από τη Μπούρσα. Κεμπιρί, από τη Φλώρινα. Ταμπί, από το ίδιο μέρος. Μεστί, από την Αδριανούπολη. Μουνιρί, από την Αμάσεια, ένας από τους βεζίρηδες του Μπεν Αχμέτ, διέπρεψε περισσότερο στην ελεγειακή ποίηση. Μιχρί, από την Αμάσεια, κυρία προικισμένη με ποιητική ιδιοφυΐα. Έφτιαξε ένα ντιβάν με τις ωδές της και συνέθεσε πραγματείες σε ομοιοκαταληξία για νομικά θέματα, επίσης για την εμμηνόρροια και την κατάκλιση. Νετζάτι Μπεγκ, πρίγκιπας όλων των ποιητών αυτής της εποχής, υπηρέτης του ποιητή Σαϊλί στην Αδριανούπολη και ονομαζόμενος Ιησούς. Έγραψε πέντε δίστιχα για την τοξοβολία, με τα οποία ανέβασε το όνομά του στον ουράνιο θόλο. Συνέθεσε τουλάχιστον εβδομηνταέξι έργα, μεταξύ των οποίων ένα χάμσατ ή συλλογή πέντε ποιημάτων. Είναι θαμμένος κοντά στο τζαμί του σεΐχη Βέφα. Σεχμπί Μπεγκ, ιμάμης του Νετζάτι μπεγκ και στενός του φίλος. Νετζμί, πολύ ικανός στην αστρονομία και την αστρολογία. Νιαζί (υπήρχαν τρεις ποιητές με αυτό το όνομα). Βασφί από το Αϊντίν. Βασφί, από το Σενίζ. Χασεμί, σεΐντ από την Περσία, που συνέθεσε περσικούς στίχους. Χιλάλι από τη Μπούρσα.

33. Το μαυσωλείο του σουλτάνου Σελήμ Α’

Ο σουλτάνος Σελήμ γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το έτος 875 (1470). Ανέβηκε στον θρόνο στην Αμάσεια το 918 (1512), σε ηλικία σαράντα ετών και βασίλευσε μόνο οκτώ χρόνια. Το όνομά του διαβαζόταν τις Παρασκευές σε οκτακόσια τζαμιά και ήταν ο πρώτος που οικειοποιήθηκε για τους Οθωμανούς σουλτάνους τον τίτλο του Υπηρέτη των Δύο Ευγενών Πόλεων, της Μέκκας και της Μεδίνας. Στο καβαλιστικό βιβλίο του Αλή, που ονομάζεται Τζέφερ, αναφέρεται ο Σελήμ με τις ακόλουθες λέξεις: «Ο Αλή είπε: Σίγουρα ο Σελήμ της Οθωμανικής οικογένειας θα κατακτήσει το Ρουμ και την Περσία και το αραβικό νησί». Ως νησί δεν εννοείται η Αραβία αλλά η Αίγυπτος, που περιβάλλεται από τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα. Ως πρίγκιπας ήταν κυβερνήτης της Τραπεζούντας και κατέκτησε το Κεμάχ, το Τερτζάν, τη Μπαϊμπούρτ και άλλα εβδομήντα κάστρα. Λίγο μετά την άνοδό του στον θρόνο, πολέμησε με τον Σάχη Ισμαήλ στην πεδιάδα του Τσαλντιράν και κατέκτησε την Αχάσκα. Κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών της βασιλείας του κατέκτησε όχι λιγότερα από οκτακόσια μέρη και τον τελευταίο χρόνο την Αίγυπτο. Έχοντας πάρει το χαλιφάτο από τον πατέρα του στη μάχη του Τσορλού (Τζόρελος), το έχασε πάλι από θάνατο στο ίδιο μέρος. Πέθανε το 962 (1554). Κοντά στο μαυσωλείο του, μπροστά από το μιχράμπ του τζαμιού του, είναι θαμμένοι κάτω από χωρισμένο τρούλο οι τρεις πρίγκιπες, οι εγγονοί του, ο σουλτάνος Μουράτ, ο σουλτάνος Μαχμούτ, ο σουλτάνος Αμπντάλα, οι γιοι του Σουλεϊμάν. Δεν υπάρχει βασιλικό μαυσωλείο που να προκαλεί στους επισκέπτες τόσο δέος, όσο εκείνο του Σελήμ. Είναι εκεί ξαπλωμένος, με το τουρμπάνι, που λέγεται σελιμί, πάνω στο φέρετρό του, σαν επτακέφαλος δράκος. Ο Θεός να τον ελεεί!

Εγώ, ο ταπεινός Εβλία, ήμουν επί τρία χρόνια ετζά-χάν (αναγνώστης των τμημάτων του Κορανίου που ονομάζονται τζουζ) και νάτ-χάν στο τζαμί του (αναγνώστης των νάτ ή ύμνων) σε αυτό το μαυσωλείο.

Βεζίρηδες της βασιλείας του

Ταουασί Σινάν Πασάς, που έπεσε μάρτυρας στον αιγυπτιακό πόλεμο εναντίον των Τομάν-μπάι και Γκιράν-μπάι, θαμμένος στο Κάιρο. Γιουνούς Πασάς, που σκοτώθηκε στον δρόμο του για την Αίγυπτο, θαμμένος κοντά στη Γάζα, στο τζαμί και χάνι που ίδρυσε ο ίδιος και ονομάζεται Γιουνούς-Χαν. Χασάμ Πασάς, που σκοτώθηκε, όπως και ο προηγούμενος, στον δρόμο του για την Αίγυπτο. Αχμέτ Πασάς, που σκοτώθηκε κατά την επιστροφή του από το Χαλντιράν, στην Αμάσεια. Ισκεντέρ Πασάς, που πρώτα απομακρύνθηκε από το αξίωμά του και στη συνέχεια σκοτώθηκε. Ζεϊνέλ Πασάς, που πήρε ως σύνταξη την επαρχία Κουν. Μοχάμεντ Πασάς, που έγινε διάσημος με το όνομα Χότζα Ζάντε. Πιρ Μοχάμεντ Πασάς, από την Καραμανία, φημισμένος ποιητής. Μουσταφά Πασάς, που έχτισε το τζαμί της Γκέμπζε με κολώνες από γρανίτη που έφεραν από την Αίγυπτο, όπου τον αντικατέστησε ο Αχμέτ Πασάς, ο προδότης. Μπικλί Μοχάμεντ Πασάς, ο οποίος κατέκτησε το Κεμάχ και αποκεφάλισε τον Καρά Χαν. Χεμντέμ Πασάς, που είναι θαμμένος στο Ερζιντζάν.

Νισαντζή της βασιλείας του σουλτάνου Σελήμ

Ο ντεφτερντάρ Αμπντούλ Ουαχάμπ Ιμπν Αμπντούλ Κερίμ ήταν Εβραίος που έγινε μουσουλμάνος και έγινε ντεφτερντάρ λόγω της ικανότητάς του στην αριθμητική. Ο Καζί Ζάντε Μοχάμεντ μπεγκ έγινε νισαντζή ύστερα από σύσταση του Μενγκελί Γκεράι, του χαν της Κριμαίας, Γιουσούφ Τσελεμπή.

Ιερωμένοι και νομικοί (ουλεμάδες) της βασιλείας του σουλτάνου Σελήμ

Μεβλάνα Σεμσεντίν Αχμέτ Ιμπν Σουλεϊμάν Ιμπν Κεμάλ Πασά, του οποίου το εγκώμιο θα απαιτούσε ένα ολόκληρο βιβλίο. Είναι συγγραφέας εκατόν σαράντα έργων και μυστικιστικών ποιημάτων. Δεν έλαβε κανένα ποιητικό επώνυμο (makhlass) και γινόταν διάσημος από αυτή την περίσταση. Όντας καζιασκέρης της Ρούμελης την εποχή της εκστρατείας της Αιγύπτου έγινε δικαστής του Καΐρου και του ανατέθηκε ως τέτοιος να αναλάβει την επιστράτευση εκείνης της επαρχίας. Το αποτέλεσμα των κόπων του ήταν ότι όλη η ακίνητη περιουσία στην Αίγυπτο ανήκε σε βακούφια,⁶⁵ και επομένως δεν μπορούσε να δοθεί κανένα εισόδημα στον σουλτάνο, ο οποίος αρκούνταν στον τίτλο του Χαντίμ-ουλ-Χαρεμέιν (Υπηρέτη των δύο Ευγενών Πόλεων). Κεμάλ Πασάς Ζάντε, που μετά την απομάκρυνσή του από την Αίγυπτο έγινε μουφτής της Ισλαμπόλ, όπου είναι θαμμένος μπροστά στην πύλη της Αδριανούπολης. Μεβλάνα Αμπντούλ Χαλίμ Μπεν Αλή, από την Κασταμούνι, που ήταν ιμάμης του σουλτάνου Σελήμ και είναι θαμμένος στη Δαμασκό, κοντά στον Μοχαγιουντίν. Μεβλάνα Μοχάμεντ Σαχ Μπεν Αλή Μπεν Γιουσούφ Φανάρι, θαμμένος στη Μπούρσα. Μεβλάνα Μοχαγιουντίν Μπεν Αλα-ουντ-ντίν Τζεμαλή. Μεβλάνα Σαχ Μοχάμεντ Μπεν Μοχάμεντ Ελχάτζ Χουσεΐν Ζάντε Τσελεμπή, πολύ μορφωμένος. Μεβλάνα Χασάμ-ουντ-ντίν Ιμπν Αμπντούρ-ραχμάν και ο μεβλάνα Μοσλαχ-ουντ-ντίν Μπεν Χαλίλ, πατέρας του Τας Καουρί Ζάντε. Μεβλάνα Καουάμ-ουντ-ντίν Χασάμ Μπεν Χαλίλ, αδελφός του Χασάμ-ουντ-ντίν. Μεβλάνα Αμπντουλουάσι Μπεν Χισρ. Μεβλάνα Αμπντουλαζίρ Μπεν Σεΐντ Γιουσούφ Αμπίντ Τσελεμπή. Μεβλάνα Πιρ Αχμέτ Αϊντλί. Μεβλάνα Μοχαγιουντίν Μπεν Χατίμπ αλ Κασέμ, ωκεανός γνώσης. Μεβλάνα Ζεϊν-ουντ-ντίν Ιμπν Μοχάμεντ Ιμπν Μοχάμεντ Σαχ Φανάρι. Μεβλάνα Νταούντ Μπεν Κεμάλ. Μεβλάνα Μπεντρ-ουντ-ντίν Μαχμούτ. Μεβλάνα Ούτσμπας Νουρ-ουντ-ντίν. Μεβλάνα Μοχάμεντ Μπερντάι. Μεβλάνα Σιντί Μπεν Μαχμούτ, αποκαλούμενος Μουτζελίντ Ζάντε. Μεβλάνα Μοχάμεντ Μπεν Γιακούτ Άτζα- Ζάντε, ένας από τους προγόνους μου. Μεβλάνα Μοχάμεντ Μπεν Σεΐχ Σαντελί, θαμμένος στην Αδριανούπολη. Μεβλάνα Πιρ Αχμέτ Μπεν Νουρ-ουντ-ντίν Λεϊθί Ζάντε.

Ποιητές και εύγλωττοι άνδρες της εποχής του σουλτάνου Σελήμ Α’

Αχή Τσελεμπή, καταγόμενος από τη Νικόπολη και αποκαλούμενος δεύτερος Γιουσούφ λόγω της ομορφιάς του, η οποία, ενισχυμένη από μια μαύρη ελιά στο πρόσωπό του, αποσπούσε από όλους όσοι τον έβλεπαν το επιφώνημα «Αχ!» Το έργο Χοσν-β-Ντίλ (Ομορφιά και Καρδιά) είναι η πιο διάσημη από τις πολυάριθμες συνθέσεις του. Χαλιμί Τσελεμπή, από την Κασταμούνι, που πέθανε ενώ επέστρεφε από την αιγυπτιακή εκστρατεία στη Δαμασκό, όπου είχε συνθέσει το Περσικό και Τουρκικό Λεξικό, το οποίο φημίζεται ακόμη με το όνομά του. Ρεβανί, ντόπιος της Αδριανούπολης, που είναι θαμμένος κοντά στις (Σαράντα) Κρήνες στην Ισλαμπόλ, μέσα στην περίμετρο του τζαμιού, σε παράθυρο που βλέπει προς τον δρόμο. Σουτζουντί, γεννημένος στο Καλκάντελεν της Ρούμελης, υπηρέτης του Πίρι Πασά. Σουρούρι, φυσικός ποιητής (ουμμί), ο οποίος ως πολεμιστής έκανε τις εκστρατείες του Μιχάλ Ογλού Αλή Μπεγκ. Δεν συγκέντρωσε [ποιήματα] σε κανένα ντιβάν [συλλογή], αλλά είναι ο συγγραφέας μεγάλου αριθμού δίστιχων και στροφών (πέντε) στίχων. Σέμσι, από τη Μπούρσα. Σεμπαγί, από την Αδριανούπολη, διάσημος στην προσωδία. Σανί Μπέγκ, που ήταν κυβερνήτης της Τρίπολης στη Συρία. Θαλί, γεννημένος στην Κασταμούνι, ποιητής που μπορεί να συγκριθεί με τον Νετζάτι. Φακιρί, που ήταν διάσημος αυτοσχεδιαστής. Νεσρί, από το Τζερμιγιάν, με σπουδές στη Μπούρσα. Συνέθεσε πολύτιμη ιστορία της οθωμανικής οικογένειας. Νιχαλί, από τη Μπούρσα. Ινχαλί, από το Σκουτάρι της Αλβανίας.

34. Το μαυσωλείο του σουλτάνου Σουλεϊμάν, του γιου του Σελήμ Α’

Γεννήθηκε το έτος 900 (1494) στην Τραπεζούντα, γενέτειρα του πατέρα του. Ο Σελήμ δεν είχε άλλο παιδί γεννημένο στις αρχές του 10ου αιώνα. Έγινε ο δέκατος σουλτάνος των Οσμανλή [Οθωμανών]. Το προφητικό ρητό, «Ο Θεός στέλνει στην αρχή κάθε αιώνα έναν άνθρωπο για να ανανεώσει τον λαό του», εκπληρώθηκε με αυτόν, ο οποίος, στα σαρανταοκτώ χρόνια της βασιλείας του, υπέταξε τον κόσμο και έκανε υποτελείς του δεκαοκτώ μονάρχες. Η πρώτη του νίκη ήταν εκείνη του Βελιγραδίου, η δεύτερη εκείνη της Ρόδου, η τελευταία εκείνη του Σίγκετ, όπου πήρε άδεια από την αυτοκρατορία υπακούοντας στο κείμενο, «Επίστρεψε στον Κύριό σου υπάκουος και πρόθυμος». Ο βεζίρης Σόκολι Μοχάμεντ Πασάς, που έκρυψε τον θάνατό του, εναπόθεσε το σώμα του πρώτα στο Σίγκετ, σε υπερυψωμένο σημείο, όπου το ταρίχευσαν με κεχριμπάρι, αλάτι και μύρο και το διατήρησαν σαν να ήταν ο Σουλεϊμάν ακόμη ζωντανός. Έτσι το Σίγκετ υπήρξε η κατάκτηση του νεκρού. Η είδηση του θανάτου του αποκαλύφθηκε στον στρατό μόνο την ημέρα που ήρθε ο σουλτάνος Σελήμ για να δεχτεί την υπακοή του στρατού. Το σώμα του μεταφέρθηκε στην Ισλαμπόλ και το έθαψαν στον κήπο μπροστά από το μιχράμπ του τζαμιού του, κάτω από ψηλό τρούλο. Το τουρμπάνι που λεγόταν σουλεϊμανί, το οποίο φορούσε, στολισμένο με επτά φτερά, βρίσκεται πάνω στο φέρετρό του. Οι κατακτήσεις του και οι βεζίρηδές του έχουν ήδη αναφερθεί. Θα αφηγηθούμε τώρα τον ανταγωνισμό των γιων του. Ο Βαγιαζήτ, ο γιος του Σουλεϊμάν, έχοντας εχθρότητα με τον αδελφό του Σελήμ, εξαπέλυσε πόλεμο εναντίον του στο πεδίο της Κόνια [Ικονίου], το έτος 966 (1558), αλλά νικημένος, κατέφυγε με πέντε παιδιά στον Πέρση Σάχη, ο οποίος τον παρέδωσε στον πρέσβη που ήρθε να τον διεκδικήσει. Σκοτώθηκε με τα πέντε παιδιά του στην Αμάσεια, όπου είναι θαμμένα μπροστά από την πύλη του κάστρου. Λέγεται ότι ο πρίγκιπας, ο πατέρας τους, μαχαιρώθηκε από το χέρι του ίδιου του σουλτάνου και ότι είναι θαμμένος στην ανατολική πλευρά του Εγιούπ, ανάμεσα στους φτωχούς της πόλης, όπου το τουρμπάνι του και ένα στιλέτο, κομμένο στην πέτρα, σημειώνουν τον τάφο του. Λέγεται ότι ο σουλτάνος Σουλεϊμάν, έχοντας περάσει από αυτόν τον τάφο μια μέρα στον δρόμο του προς το Καγίτ Χανε, είπε αυτά τα λόγια στον νεκρό γιο του: «Επαναστάτη, έγινες μονάρχης ή είσαι νεκρός;» Μόλις το είπε, μαύρος ατμός σηκώθηκε από τον τάφο του πρίγκιπα και το άλογο του Σουλεϊμάν, τρομαγμένο, πέταξε τον καβαλάρη του. Την ίδια στιγμή τα πρόσωπα του Ρουστάμ Πασά και Τσαρκάμπ Αλή, των ευνοουμένων, μαύρισαν. Ο Σουλεϊμάν έπαθε από εκείνη τη μέρα ποδάγρα, ενώ το πρόσωπο του Ρουστάμ Πασά έμεινε μαύρο για εβδομήντα μέρες, ύστερα από τις οποίες, όταν το δέρμα ξεφλούδισε, έγινε κίτρινο, όπως πριν. Ο Σουλεϊμάν έβλεπε τώρα καθαρά ότι είχε οδηγηθεί από τον Ρουστάμ και τον Τσαρκάμπ να καταδικάσει τον γιο του και τους ευχήθηκε μαύρα πρόσωπα στον άλλο κόσμο για την ανταμοιβή των μαύρων πράξεών τους.

Αφήγηση του άδικου θανάτου του πρίγκιπα Μουσταφά

Ο σουλτάνος Σουλεϊμάν, βαδίζοντας στην εκστρατεία του Ναχσεβάν, όταν έφτασε στο Καραμάν Ερεγλισί, δέχθηκε την προσκύνηση του γιου του Μουσταφά, που στραγγαλίστηκε μόλις μπήκε στη σκηνή του πατέρα του. Επτά αγάδες εκτελέστηκαν με τον ίδιο τρόπο και τα κεφάλια τους κύλισαν στη σκόνη, προς έκπληξη του στρατού. Η σορός του Μουσταφά μεταφέρθηκε στη Μπούρσα και θάφτηκε εκεί. Οι αραβικές λέξεις, καντ κουτίλε σεχίντεν (πέθανε μάρτυρας) αποτελούν την επιγραφλη χρονολόγησης του θανάτου του, 960 (1552). Λέγεται ότι το τέλος του επέφερε η προδοσία του Ροστάμ Πασά. Ήταν πρίγκιπας με τα πιο εξαιρετικά προτερήματα και είχε συμπληρώσει το τεσσαρακοστό του έτος. Ο Γιαχιά Μπεγκ, ο συγγραφέας του ειδύλλιου Σαχ-βα-Κέντα, (ο βασιλιάς και ο ζητιάνος) συνέθεσε μια ελεγεία για τον θάνατό του, πολύ συγκινητική για να τη διαβάσει κανείς.

Επίσκεψη στον τάφο του πρίγκιπα Μωάμεθ, του γιου του Σουλεϊμάν

Πρίγκιπας με τα πιο εξαίσια προσόντα ακόμη και από τον πρίγκιπα Μουσταφά, με διαπεραστική διάνοια και λεπτή κρίση. Ο Σουλεϊμάν, όταν έμεινε κατάκοιτος από την ποδάγρα, είχε καταλήξει σε αυτόν στο μυαλό του ως διάδοχο του στέμματός του. Όμως ο άνθρωπος προτείνει και ο Θεός διαθέτει. Ο θάνατος έκοψε τον δρόμο αυτού του ελπιδοφόρου νέου στη Μαγνησία, απ' όπου το σώμα του μεταφέρθηκε στην Ισλαμπόλ και τάφηκε μπροστά στο μιχράμπ του τζαμιού που ονομάζεται Σεχ-ζάντε, από το όνομα του πρίγκιπα, στη μνήμη του οποίου το έχτισε ο Σουλεϊμάν. Δεν το επισκέφτηκε ποτέ χωρίς να μοιράσει ένα πουγγί ζεκίνια στους φτωχούς. Αυτός ο πρίγκιπας πέθανε το 950 (1543).

Τάφος του πρίγκιπα Τζεχανγκίρ

Αυτός ο πρίγκιπας συνόδευε παντού τον πατέρα του σουλτάνο Σουλεϊμάν. Ανέβαινε μαζί του σε άλογα και τον συνόδευε σε κυνηγετικές εξορμήσεις, καθώς και στη μάχη. Πέθανε, την ώρα της εκστρατείας εναντίον του Ναχσεβάν, στα χειμερινά καταλύματα του Χάλεμπ και το σώμα του μεταφέρθηκε στην Ισλαμπόλ, όπου ο πρίγκιπας Τζεχανγκίρ (που κατέχει τον κόσμο) έγινε Ζεμινγκίρ (που κατέχει το έδαφος) και θάφτηκε στο τζαμί του Σεχ-ζάντε.

35. Το ταφικό μνημείο του σουλτάνου Σελήμ Β'. (Το έλεος του Θεού να είναι μαζί του!)

Έχοντας ακούσει στη Μαγνησία για τον θάνατο του πατέρα του στο Σίγκετ, ενώθηκε με τον στρατό ύστερα από έξι μέρες σε εκείνο το μέρος. Στον δρόμο του προς την Ισλαμπόλ έθεσε τα θεμέλια του περίφημου τζαμιού στην Αδριανούπολη, που φέρει το όνομά του και ανέλαβε την εκστρατεία εναντίον της Κύπρου. Η βασιλεία του ήταν σύντομη (οκτώ χρόνια) και έτσι οι ποιητές και οι διάσημοι ιερωμένοι ήσαν οι ίδιοι της εποχής του πατέρα του. Ήταν γλυκύτητας ηγεμόνας, αλλά δοσμένος στην ευχαρίστηση και στο κρασί. Τελικά αναγκάστηκε να υποκύψει στη δύναμη του θανάτου και αφού έστρεψε τις αλογοουρές του προς την Αδριανούπολη με την ελπίδα να τελειώσει εκεί το τζαμί του, δέχτηκε επίθεση στο Τσορλού (όπου είχε πεθάνει και ο Σελήμ Α') από ασθένεια που κανένας γιατρός δεν μπορούσε να θεραπεύσει και εξέπνευσε πριν προλάβει να φτάσει στην Αδριανούπολη. Το πτώμα μεταφέρθηκε στην Ισλαμπόλ και εναποτέθηκε στην αυλή της Αγιασόφια. Στην είσοδο του μαυσωλείου του είναι γραμμένη με πορσελάνη η ακόλουθη γραμμή με τον τρόπο του Καραχισάρι: «Εκτός από εκείνους που έρχονται στον Θεό με υγιή καρδιά» (ίλα μεν εταλάχε μπι καλμπίν σελιμίν). Ένας ιστοριογράφος λέει ότι ο σουλτάνος Σελήμ Β' ήταν ο πρώτος μονάρχης που πέθανε στην Ισλαμπόλ, αλλά αυτό είναι λάθος, γιατί ο πατέρας μου, που είχε διαταχθεί να συνοδεύσει τον σουλτάνο στην Αδριανούπολη, ήταν παρών όταν τελέστηκαν προσευχές πάνω από το πτώμα του στο Τσορλού.

Λέγεται ότι όταν ο σουλτάνος Σελήμ Α' νίκησε τον πατέρα του Βαγιαζήτ Β' στο Τσορλού, ο τελευταίος ξεστόμισε την ακόλουθη κατάρα: «Ω Σελήμ! Οι μέρες σου θα είναι λίγες και οι νίκες σου πολλές. Μου πήρες το χαλιφάτο στο Τσορλού και εκεί θα το επιστρέψεις». Ως αποτέλεσμα αυτής της κατάρας, συνέβη ώστε και οι δύο Σελήμ να πεθάνουν στο Τσορλού, καθένας ύστερα από βασιλεία οκτώ ετών και εννέα μηνών. Και λέγεται, αλλά ο Θεός ξέρει καλύτερα, ότι αυτό το κακό αποτέλεσμα θα επεκταθεί σε όλους τους σουλτάνους που ονομάζονται Σελήμ.⁶⁶

Τάφος των πριγκίπων του σουλτάνου Σελήμ Β'.

Οι πρίγκιπες Μουσταφά, Οσμάν, Σουλεϊμάν και άλλοι, τα ονόματα των οποίων ούτε γνωρίζω, ούτε μπόρεσα να μάθω από τον φύλακα, είναι ενταφιασμένοι σε αυτό το μέρος (την αυλή της Αγιασόφια), που είναι γεμάτο με τα φέρετρα των πριγκίπων.

36. Το ταφικό μνημείο του σουλτάνου Μουράτ Γ', γιου του Σελήμ Β'

Ο Μουράτ γεννήθηκε το 953 (1546) και ανέβηκε στον θρόνο το έτος 962 (1554), την Τετάρτη στις 8 του Ραμαζάν. Όταν ο πατέρας του Σελήμ διεξήγαγε πόλεμο με τον αδελφό του Βαγιαζήτ στην Κόνια [Ικόνιο], ο Μουράτ την είδε από τα τείχη εκείνης της πόλης και στάλθηκε με τα νέα της έκβασής της στον σουλτάνο Σουλεϊμάν, τον παππού του, ο οποίος τον αντάμειψε, αν και ήταν τότε μόλις δύο ετών. ηλικίας, με τη θέση του κυβερνήτη της Μαγνησίας. Ο Μουράτ Γ' ποτέ δεν μπήκε ο ίδιος στο πεδίο της μάχης, αλλά οι κατακτήσεις της αυτοκρατορίας πολλαπλασιάζονταν κάθε χρόνο από τους στρατηγούς του. Θάφτηκε κάτω από ξεχωριστό τρούλο με τα παιδιά του στο χαρέμ (αυλή) της Αγιασόφια. Ήταν ο πρώτος Οθωμανός ηγεμόνας που έζησε και πέθανε στην Ισλαμπόλ, χωρίς να την εγκαταλείψει ούτε μια φορά. Δοσμένος πολύ στις γυναίκες και στην ευχαρίστηση, είχε τεράστιο αριθμό αρσενικών και θηλυκών παιδιών, συνολικά τριακόσια εικοσιέξι. Λέγεται ότι μέσα σε μια μόνο νύχτα πέρασαν από το κρεβάτι του πενηνταπέντε από τις γυναίκες του. Όταν πέθανε, σκοτώθηκαν δεκαεννέα πρίγκιπες σύμφωνα με τον αιματηρό κώδικα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ένας από αυτούς, ένα πολύ μικρό αγόρι, έτρωγε κάστανα τη στιγμή που μπήκε ο δήμιος, στον οποίο είπε, «Άσε με να φάω τα κάστανά μου και στραγγάλισέ με μετά», αίτημα στο οποίο ο δήμιος δεν συμμορφώθηκε. Ένας άλλος αποσπάστηκε από το στήθος της μητέρας του και θανατώθηκε, βγάζοντας ταυτόχρονα το γάλα της μητέρας του από τη μύτη και την ψυχή του από το στόμα του. Εικοσιέξι κόρες, μερικές από αυτές παντρεμένες με βεζίρηδες, επέζησαν του θανάτου του πατέρα τους. Όλες τώρα είναι θαμμένες στον τάφο του. Το έλεος του Θεού πάνω τους!

37. Το μνημείο του σουλτάνου Μωάμεθ Γ'

Το έτος 1003 (1594) αυτός ο σουλτάνος ανέβηκε στο θρόνο και τελείωσε τη βασιλεία του με την ένδοξη κατάκτηση της Έρλα. Είναι θαμμένος σε μαυσωλείο από λευκό μάρμαρο στη γωνία της αυλής (χαρέμ) της Αγιασόφια προς την οδό του ντιβάν. Η επιγραφή χρονολόγησης είναι γραμμένη στο παράθυρο με χρυσά γράμματα που μιμούνται τη γραφή του Καραχισάρι.

Πρίγκιπες του σουλτάνου Μωάμεθ Γ'

Ο σουλτάνος Μαχμούτ, φλογερός πρίγκιπας, συκοφαντήθηκε από τον κιζλάραγα, ο οποίος τον κατηγόρησε ότι είχε αναθέσει ένα ευσεβές ίδρυμα σε έναν σεΐχη, επειδή είχε καταραστεί τον σουλτάνο [πατέρα του] να πεθάνει. Με αυτή την ψευδή κατηγορία σκοτώθηκε, μαζί με τη μητέρα του και τον σεΐχη. Ο σουλτάνος Σελήμ πέθανε με φυσικό θάνατο, όπως και ο σουλτάνος Τζεχανγκίρ, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πατέρα τους. Ο σουλτάνος Αχμέτ, γεννημένος στη Μαγνησία, ήταν μόλις 4 ετών όταν ανέβηκε τον θρόνο. Ο σουλτάνος Μουσταφά ήταν δύο φορές αυτοκράτορας.

38. Το μνημείο του σουλτάνου Αχμέτ Α’

Η βασιλεία αυτού του ηγεμόνα πέρασε με πόλεμο, χωρίς λεπτό ανάπαυση. Τάφηκε σε πολύ στολισμένο μαυσωλείο στον Ιππόδρομο, κοντά στο τζαμί του.

Πρίγκιπες του σουλτάνου Αχμέτ

Ο άτυχος Οσμάν Β' είναι θαμμένος εδώ, στο πλευρό του πατέρα του. Καθώς ήταν πολύ μικρός όταν πέθανε ο πατέρας του, ο θείος του Μουσταφά ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας. Αλλά αμέσως μετά παραιτήθηκε από την ευθύνη, όντας αφοσιωμένος σε στοχαστική ζωή. Στη συνέχεια, ανέβηκε ο Οσμάν στο θρόνο, αλλά απομακρύνθηκε από εξέγερση των γενίτσαρων και θανατώθηκε στο Επταπύργιο, με συμπίεση των όρχεων, τρόπος εκτέλεσης που επιφυλάσσεται από έθιμο στους Οθωμανούς αυτοκράτορες. Είναι θαμμένος στο ίδιο μνημείο με τον πατέρα του. Ο πρίγκιπας Βαγιαζήτ, γιος του σουλτάνου Αχμέτ και ο Σουλεϊμάν ο αδελφός του, σκοτώθηκαν και οι δύο με αιμοδιψή εντολή του σουλτάνου Μουράτ. Τους έθαψαν στο πλευρό του πατέρα τους. Ο σουλτάνος Μωάμεθ, αδελφός του σουλτάνου Αχμέτ, από τον ίδιο πατέρα και μητέρα, σκοτώθηκε από τον σουλτάνο Οσμάν, όταν ανέλαβε την εκστρατεία του Χότιν. Σύντομα όμως ο δολοφόνος ακολούθησε τον δολοφονημένο στον ίδιο τάφο. Ο σουλτάνος Μουράτ Γ' ενταφιάστηκε επίσης στο πλευρό των δύο δολοφονημένων αδελφών του.

39. Το μνημείο του σουλτάνου Μουσταφά, του γιου του σουλτάνου Μωάμεθ Γ’, αδελφού του Αχμέτ Α’

Ο Μουσταφά, ο πρωτότοκος γιος του κατακτητή της Έρλα, ήταν άγιος μονάρχης, ο οποίος, χωρίς να ενδιαφέρεται για τα εγκόσμια, έγινε όμως δύο φορές αυτοκράτορας. Όταν πέθανε, το σώμα του παρέμεινε δεκαεπτά ώρες εκτεθειμένο στην αβεβαιότητα πού έπρεπε να ταφεί, καθώς όλα τα ταφικά μνημεία ήσαν γεμάτα από σουλτάνους και πρίγκιπες. Τελικά, ύστερα από πρόταση του πατέρα μου, το εναπόθεσαν σε θολωτή αποθήκη λαδιού στην αυλή της Αγιασόφια, που ήταν άδεια για μερικούς αιώνες και καλυμμένη με χώμα φερμένο από τον εσώτατο αυτοκρατορικό κήπο (χας-μπαχτσέ).

Αυτό το παλιό κτίριο (στο οποίο αργότερα ανοίχτηκαν παράθυρα) είναι ελληνικής αρχιτεκτονικής και χτίστηκε πριν από τη γέννηση του Προφήτη. Όταν μετατράπηκε σε μαυσωλείο, ήταν χιλίων ετών. Ενώ έκοβαν τα παράθυρα στους τοίχους, ανάμεσα στις πέτρες βρέθηκε πίπα καπνού, που μύριζε καπνό ακόμη και τότε, φανερή απόδειξη της αρχαιότητας του εθίμου του καπνίσματος.

40. Το μνημείο του σουλτάνου Ιμπραήμ

Αυτός ο κυρίαρχος ανέβηκε στον θρόνο το έτος 1049 (1639). Ο Καρά Μουσταφά, ο βεζίρης του, κρατούσε τον κόσμο ήσυχο, αλλά καθώς ο σουλτάνος είχε γίνει το κορόιδο των ευνοουμένων του, αυτοί και οι γυναίκες του έριχναν τα πάντα σε σύγχυση:

Αυτός που αφιερώνει τον χρόνο του στη συζήτηση με γυναίκες,
Χάνει, αν είναι βασιλιάς, τον σεβασμό των υπηκόων του.

Τελικά, όταν πήραν το προβάδισμα ο βεζίρης Χεζάρ Παρά και ο ευνοούμενος Τζίνγκι Χότζα, απίστευτες αισχρότητες διαπράττονταν από την αυλή. Ο αυτοκράτορας δωροδοκούνταν από τους υπηρέτες του. Και ο κατακτητής των Χανίων, ο Γιουσούφ Πασάς, σκοτώθηκε στο ακρωτήριο του σεράι [Σεράι Μπουρνού] επειδή δεν είχε προσφέρει την ποσότητα του κεχριμπαριού και των πανωφοριών από σαμούρι που του ζητούσαν. Τον ίδιο μήνα ήρθε ο Καρά Μουράτ Αγάς από το νησί του Χάνδακα με παράπονα και θρήνους, αλλά αντί να λάβει ικανοποιητική επανόρθωση, διατάχθηκε να δώσει χίλια πουγγιά και ανάλογη ποσότητα κεχριμπαριού και σαμουριών. Αυτή η πράξη καταπίεσης ξεσήκωσε πνεύμα αντίστασης και ο Ιππόδρομος γέμισε σύντομα με θορυβώδη πλήθη, που σκότωσαν τον μεγάλο βεζίρη, τον Τζίνγκι Χότζα, τον Μουλακάμπ Εφέντη και τους άλλους ευνοούμενους και ανακήρυξαν τον πρίγκιπα Μωάμεθ Δ' αυτοκράτορα. Την επόμενη μέρα κυκλοφόρησε μια φήμη ότι ο σουλτάνος Ιμπραήμ είχε δραπετεύσει από τη φυλακή στην οποία είχε σταλεί (τη Σιρτζά-χανε) στο σεράι και ότι ήταν πιθανό να τον επανορθώσουν τα στρατεύματα. Ύστερα από αυτή τη φήμη στραγγαλίστηκε. Ήταν ο πιο σπάταλος κυρίαρχος και επιδαψίλευε τους θησαυρούς του στους κατώτερους άνδρες και στις ευνοούμενές του γυναίκες. Ανέθεσε σε έναν φύλακα λουτρών τα καθήκοντα του στρατηγού των γενίτσαρων με τον βαθμό [του πασά] των τριών ουρών, ενώ για να ευχαριστήσει τη Σέκερ Πάρα (ζαχαρένια), την ευνοούμενή του κυρία, έκανε αγά των γενίτσαρων τον γιο ενός ρυζέμπορου. Το ίδιο αξίωμα απένειμε στον Αχμέτ Κούλι, τσιγγάνικης καταγωγής, ο οποίος ήταν διάσημος παλαιστής και ταχυδακτυλουργός και με τις ικανότητες του οποίου ήταν πολύ ευχαριστημένος. Ο ταχυδακτυλουργός απάντησε, «Ευγενέστατε ηγεμόνα, από την εποχή των Φαραώ, από τους οποίους εμείς οι περιπλανώμενοι γύφτοι εκδιωχθήκαμε από την Αίγυπτο, κανένας από τους προγόνους μου δεν υπήρξε ούτε υπουργός ούτε βεζίρης. Και τέτοιες ιδέες μπήκαν στο μυαλό του Φαραώ μόνο όταν βρισκόταν κοντά στην πτώση του». Λέγοντας αυτά, αρνήθηκε πολύ προσεκτικά το προσφερόμενο αξίωμα και παρακάλεσε να του δοθεί άδεια να πάει στη Μέκκα για προσκύνημα.

Ένας λαδέμπορος του Ντιαρμπέκρ απέκτησε με δώρα και από το ενδιαφέρον ενός ευνοουμένου, το αξίωμα [του πασά] των τριών ουρών και ήταν γνωστός με το όνομα Σατζ Γιαγί Πασάς (ο λαδωμένος πασάς). Αλλά το λυχνάρι της τύχης του δεν έκαψε πολύ. Σύντομα σβήστηκε από την έκρηξη της μοίρας, που έριξε τον μαύρο καπνό στο κίτρινο πρόσωπό του. Ο Ιμπραήμ, έχοντας ακούσει έναν Άραβα λαμπαδηφόρο να τραγουδά μερικούς γνωστούς στίχους (μεβαλί), ευχαριστήθηκε τόσο με το τραγούδι του, που ως ανταμοιβή τον έκανε αμέσως αρχιθαλαμηπόλο και αργότερα μπεηλερμπέη. Στην εποχή του δεν έβλεπες ζητιάνους και θησαυροί σκορπίζονταν παντού. Εκατό περίπου ποιητές έγραψαν χρονογράφους για τον θάνατό του, με την πιο ειλικρινή θλίψη. Αναπαύεται στην αυλή της Αγιασόφια μαζί με τον σουλτάνο Μουσταφά και τον τάφο του επισκέπτονται πολύ γυναίκες, γιατί, όντας πολύ εθισμένος σε αυτές, έδινε πολλές χιλιάδες σκλάβες σε βεζίρηδες και μπεηλερμπέηδες. Και επειδη στο ιδιο μαυσωλειο υπαρχουν και κάποιες σουλτάνες θαμμένες, μεταξύ των οποίων η κόρη του σουλτάνου Αχμέτ, σύζυγος του Μπαϊράμ Πασά, η σουλτάνα που παντρεύτηκε τον Καναάν Πασά, επίσης κόρη του σουλτάνου Αχμέτ, η Καγιά σουλτάνα, κόρη του Μουράτ Δ’ και κυρία του ευγενικού κυρίου μου Μελέκ Αχμέτ Πασά, που πέθανε σε ηλικία εικοσιεπτά ετών σε γέννα στο Εγιούπ το 1062 (1651) και στον θάνατο της οποίας εγώ, ο ταπεινός Εβλία, συνέθεσα πολλούς χρονογράφους.

<-Τμήματα 16-30

Τμήματα 41-44->