61-70. Αρναούτκιοι. Ρούμελι Χισάρ. Ιστένιε. Γενικιόι. Ταραπιά. Μπογάζ Χισάρ. Μπέικοζ

61. Τα κτίρια του Αρναούτ-κιόι

Τα σπίτια είναι περίπου χίλια, με κήπους και οι κάτοικοι είναι όλοι Έλληνες και Εβραίοι. Δεν έχει τζαμί, μεστζίντ, σχολείο ή κουζίνα για τους φτωχούς (ιμαρέτ), αλλά έχει μικρό λουτρό και λίγους κήπους. Οι Ελληνίδες ξεχωρίζουν. Υπάρχει λευκό ψωμί και γαλέτα. Οι Εβραίοι είναι διάσημοι ως οργανοπαίκτες, ιδιαίτερα του ντεφιού. Ο μεγαλύτερος αριθμός Ελλήνων που είναι εγκατεστημένοι εδώ είναι Λαζοί [Πόντιοι]. Υπάρχουν λίγοι μόνο μουσουλμάνοι. Στον κόλπο που σχηματίζει η ακτή από εδώ μέχρι το Ακιντιμπορούν (το ακρωτήριο του χειμάρρου), δένουν τον χειμώνα πολλές εκατοντάδες πλοία. Οι δημόσιοι αξιωματούχοι είναι ο αναπληρωτής (ναΐμπ) του μουλά του Γαλατά, ο σούμπασης, ο γιασακτζή και ο μποσταντζή-μπασης. Το Ακιντιμπορούν (ὀξύρροον), το ακρωτήριο του χειμάρρου, είναι βραχώδες μέρος όπου χάνονται πολλά σκάφη. Οι ναυτικοί τραβούν τα σκάφη τους με σχοινιά πάνω από αυτό το επικίνδυνο μέρος και έτσι το προσπερνούν. Ο Ιμπραήμ Εφέντης, ρουζναμετζή του Μουράτ Δ’, έφτιαξε εδώ κρήνη. Ο κήπος, που ανήκε παλαιότερα στον Χασάν Χαλίφε, τον αγά των γενίτσαρων, έγινε αυτοκρατορικός από τότε που ο ιδιοκτήτης κομματιάστηκε από τα στρατεύματα που επαναστάτησαν την εποχή του σουλτάνου Σουλεϊμάν. Ο κήπος του Μπεμπέγκ ανήκει στον σουλτάνο. Αποτελείται μόνο από ένα κιόσκ που έχτισε ο Σελήμ Α’ και δεν είναι πολυσύχναστος. Υπάρχουν ψηλά κυπαρίσσια μέσα σε αυτόν. Πιο πέρα βρίσκεται ο κήπος του Ντελή Χουσεΐν Πασά, που ανήκει επίσης στον αυτοκράτορα. Είναι στολισμένος με πεύκα. Το μέρος Κιαλάρ (οι βράχοι) αποτελείται από σαράντα έως πενήντα σπίτια, με το τζαμί του Σιντκί Εφέντη, κάτω από το οποίο αναβλύζει διαυγές ρυάκι. Από εδώ φτάνει κανείς στο Ρούμελι-Χισάρ. Τα χαιρετίσματά μου σε εσάς.

62. Η μορφή και το μέγεθος του Ρούμελι Χισάρ

Παλαιότερα ήταν παλιό μοναστήρι των Απίστων στην κορυφή του λόφου, στο οποίο κατοικούσε ένας μοναχός, που ήταν κρυφά μουσουλμάνος και ήταν επικεφαλής τριακοσίων δερβίσηδων. Μόλις άκουσε ότι ο Μωάμεθ Β’ είχε ανεβεί στον θρόνο στην Αδριανούπολη, του έστειλε μήνυμα για να τον ενημερώσει για τα καλά νέα, ότι του είχε επιφυλαχθεί η κατάκτηση της Ισλαμπόλ, προτείνοντας ταυτόχρονα να χτίσει ένα κάστρο εδώ και δύο στα Δαρδανέλλια, για να διακόψει όλο τον εφοδιασμό της Ισλαμπόλ. Και ότι στο μεταξύ ο στρατός έπρεπε να κινηθεί από την Αδριανούπολη. Ο Μωάμεθ, χαρούμενος με αυτά τα νέα, έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια. Πήγε πρώτος, με την άδεια του Έλληνα αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, με παρέα κυνηγιού στον Δέρκο στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας, όπου, ανταλλάσσοντας δώρα με τον στρατιωτικό διοικητή, συνέχισε το κυνήγι του χωρίς την παραμικρή αντίσταση και έστειλε δώρα στην Ισλαμπόλ από τα ζώα που σκότωσε. Παρακάλεσε να του δοθεί η άδεια να χτίσει ένα κυνηγετικό περίπτερο στο σημείο όπου βρίσκεται τώρα το κάστρο, συζητούσε με τον μοναχό, που ήταν κρυφά μουσουλμάνος και απολάμβανε την οικειότητά του. Ήρθαν απεσταλμένοι από την Ισλαμπόλ, με την απάντηση ότι ο αυτοκράτορας θα επέτρεπε τόσο έδαφος, όσο θα κάλυπτε ένα τομάρι ταύρου, αλλά όχι περισσότερο.⁸⁰ Ο σουλτάνος Μωάμεθ χάραζε τώρα, παρουσία του απεσταλμένου, τα θεμέλια ενός πύργου όχι μεγαλύτερου από το δέρμα ενός ταύρου. Ταυτόχρονα διέταξε από την Ισλαμπόλ πολλές χιλιάδες εργάτες και υπονομοποιούς, που έφεραν από το λιμάνι του Μπουργκάζ στη Μαύρη Θάλασσα, μέσα σε μια νύχτα, σαράντα έως πενήντα κανόνια, τα τοποθέτησαν κατά μήκος της ακτής και τα σκέπασαν με θάμνους. Ύστερα άρχισε να χτίζει το κάστρο, κρύβοντας με τον ίδιο τρόπο τα θεμέλια με θάμνους. Ύστερα από αυτό, έκοψε το δέρμα με τη συμβουλή του μοναχού σε μικρές λωρίδες, με τις οποίες σημάδεψε την περίμετρο του κάστρου πάνω στους ασβεστολιθικούς βράχους. Ο μοναχός είπε, «Ευγενέστατε αυτοκράτορα, το όνομά σου είναι Μωάμεθ, το ίδιο με του Προφήτη. Άφησε αυτό το κάστρο να χτιστεί με τη μορφή των γραμμάτων που σχηματίζουν το όνομα. Έχουν περάσει σαρανταένα χρόνια από τότε που έλαβα τον προορισμό να επιβλέψω αυτό το κτίριο, όντας τέλειος αρχιτέκτονας, αλλά το κράτησα μυστικό από τον κόσμο». Λέγοντας έτσι, κάλεσε τους εργάτες του μαζί και έχτισε το κάστρο της Ρούμελης με τη μορφή της λέξης Μωάμεθ, όπως είναι γραμμένη με κουφικούς χαρακτήρες, ώστε να διαβάζεται τέλεια από τα βουνά της Ανατολίας. Ο πύργος στην κορυφή του λόφου, ύψους επτά ορόφων, αντιπροσωπεύει το γράμμα μιμ (μ), η πύλη του ντιζντάρ το γράμμα χα (χ), ο μεγάλος πύργος στην ακτή το δεύτερο μιμ και η πλατεία στην πλευρά του μοναστηριού του Ντουρμίς Ντεντέ το νταλ (ντ).⁸¹ Τα γράμματα που σχηματίζουν το όνομα του Μωάμεθ, αν ληφθούν στην αριθμητική τους αξία δίνουν τον αριθμό 92, που είναι και o αριθμός των προπυργίων αυτού του φρουρίου.⁸² Η αριθμητική αξία των γραμμάτων, που συνθέτουν τη λέξη χαν είναι 651, που είναι ο αριθμός των επάλξεων. Όταν χτίστηκε το κάστρο σε έξι μήνες, έκαψαν τους θάμνους, που το έκρυβαν από τα μάτια. Οι στρατιώτες μπήκαν εκεί χαρούμενοι, με το απαραίτητο πυροβολικό και πυρομαχικά και ο αρχιτέκτονας, πετώντας τη μάσκα του μοναχού, δήλωσε δημόσια ότι ήταν πιστός μουσουλμάνος. Παρακάλεσε να τον κάνουν ντιζντάρ ή στρατιωτικό διοικητή του κάστρου, πράγμα που του παραχωρήθηκε. Όταν ο Έλληνας αυτοκράτορας έμαθε αυτά τα νέα, έστειλε πρεσβευτή να παραπονεθεί ότι είχε χτιστεί κάστρο αντίθετο με την ειρήνη. Ο σουλτάνος Μωάμεθ έστειλε απαντώντας το δέρμα του ταύρου κομμένο σε μικρά κομμάτια και είπε ότι θα ομολογούσε την ενοχή του για παραβίαση της ειρήνης, αν το κάστρο υπερέβαινε στο ελάχιστο αυτό το μέτρο που του είχε επιτραπεί. Οι άπιστοι ήθελαν τώρα να συνάψουν νέα συνθήκη ειρήνης, αλλά ο Μωάμεθ δεν την παραχώρησε και έχτισε άλλα δύο κάστρα στα Δαρδανέλλια, με τα οποία εμπόδιζε και από τις δύο θάλασσες τη μεταφορά εφοδίων, έτσι που σχεδόν υπέταξε την Ισλαμπόλ από την πείνα. Τέτοιο είναι το κάστρο της Ρούμελης, που στηρίζεται στη δυτική πλευρά πάνω σε πανύψηλα βράχια, άρα χωρίς τάφρο. Η περιμετρός του είναι 6.000 βήματα, το ύψος του τείχους είναι σαράντα πήχεις και των τριών πύργων, καθένας από τους οποίους έχει δέκα κελιά, ογδόντα βασιλικούς πήχεις. Άνθρωποι που ατιμάζονται από την οργή του αυτοκράτορα κρατούνται εδώ φυλακισμένοι, στον πύργο που αντιπροσωπεύει το μιμ. Το κάστρο έχει τρεις πύλες. Την βόρεια ή πύλη του βουνού, την κάτω πύλη που ανοίγει προς την πόλη και την τρίτη με το παράθυρο με τα σιδερένια κιγκλιδώματα, που είναι πάντοτε κλειστή. Εκατόν πέντε κανόνια βρίσκονται στις επάλξεις, εκτός από τα μεγάλα κανόνια στα κανονιοφόρα πλοία. Ο ντιζντάρ (διοικητής) και τριακόσιοι άνδρες της φρουράς το φυλάνε μέρα-νύχτα. Εκατόν ογδόντα σπίτια, που βρίσκονται μέσα στο φρούριο, κολλάνε στα βράχια σαν φωλιές χελιδονιών. Υπάρχει τζαμί του Μωάμεθ Β’ με έναν μιναρέ, δύο μεστζίντ και δύο μεγάλες σιταποθήκες. Δεν έχει αγορά (τσαρσί-μπαζάρ) ή άλλη εγκατάσταση.

Στην ακτή βρίσκονται σε μικρή γραμμή 1.060 σπίτια χωρίς κήπους, αλλά με πολλά κιόσκ που κοιτάζουν προς τη θάλασσα. Τρία τζαμιά, έντεκα μεστζίντ, επτά σχολεία, λουτρό, διακόσια καταστήματα και ένα μοναστήρι, που αναφέρεται πιο πάνω, του Ντουρμίς Ντεντέ. Υπάρχουν εδώ πέντε μόνο σπίτια Ελλήνων, που είναι απαλλαγμένοι από δώρα και καθόλου εβραϊκά σπίτια, ούτε οινοπωλεία ούτε μπυραρίες (μέι-χανέ και μπούζα-χανέ), γιατί οι κάτοικοι είναι όλοι πολύ καλοί μουσουλμάνοι. Οι ιδιοκτήτες των γιαλί (παράκτιων παλατιών), πλούσιοι και ευγενείς άνδρες, κατοικούν τον χειμώνα στην πόλη της Ισλαμπόλ. Οι κάτοικοι αυτού του τόπου είναι ως επί το πλείστον ψαράδες, άνδρες της φρουράς και βιοτέχνες. Στο βουνό υπάρχουν ασύγκριτα κεράσια, διάσημα σε όλη την Τουρκία, την Αραβία και την Περσία, όπου ονομάζονται γκουλναρί ρουμ και δύο από τα οποία βρέθηκαν να ζυγίζουν ένα γρόσι [;]. Το ρέμα που τρέχει μπροστά από το κάστρο ονομάζεται Σεϊτάν Ακιντισί, Ρέμα του Διαβόλου (ὀξύρροον). Μια βάρκα οδηγεί σε μια στιγμή από εδώ στην [απέναντι] ακτή του Καντίλι.

Προσκύνημα στο Ρούμελι Χισάρ και θαύματα του σεΐχη Ισμαήλ

Ο αυτοκράτορας βρισκόταν στο Καντίλι όταν τα σώματα του σεΐχη και των μαθητών του ρίχτηκαν στη θάλασσα στην Ισλαμπόλ, στην Πύλη του Στάβλου. Αυτός [ο σεΐχης] και οι δέκα οπαδοί του έφτασαν επιπλέοντας μπροστά από εκείνο το μέρος, χορεύοντας στα κύματα, με τα κεφάλια τους στα χέρια τους. Η ακολουθία του αυτοκράτορα, βλέποντας αυτό το θαύμα, του δήλωσε καθαρά ότι πρέπει να είχαν εκτελεστεί άδικα. Ο αυτοκράτορας άρχισε να κλαίει καθώς τους έβλεπε να επιπλέουν, αντίθετα με το ρεύμα, προς την απέναντι όχθη του Ρούμελι Χισάρ, όπου θάφτηκαν στους πρόποδες του Ντουρμίς Ντεντέ και όπου, για δέκα νύχτες, φως φαινόταν να χύνεται πάνω στους τάφους τους. Αυτός Ο σεΐχης Ισμαήλ Τσελεμπή εκτελέστηκε στον Ιππόδρομο, κοντά στην κρήνη Τσοκούρ Τσεσμέ, μαζί με τους δέκα οπαδούς του. Ονομαζόταν Κουρμπάν Ισμαήλ κατά τη γέννησή του (Ισμαήλ, το θύμα) και πραγματικά πέθανε ως θύμα εβδομήντα χρόνια αργότερα. Στο σημείο όπου έπεσε, οι φίλοι του έχουν χτίσει παρεκκλήσι, το οποίο φαίνεται στο πίσω μέρος της Ντικιλί-τας (καμένης στήλης), ως μεστζίντ με σιδερένια κιγκλιδώματα.

Προσκύνημα του Χασάν Ζαρίφι

Ήταν σύντροφος του διάσημου σεΐχη Γκιουλσενί στην Αίγυπτο και μετά τον θάνατό του, με άδεια του σουλτάνου Σουλεϊμάν, έγινε διάδοχός του στη Λάνγκα. Γεννήθηκε στο Σιρούζ, αλλά θάφτηκε στο Ρούμελι Χισάρ, κοντά στον Ντουρμίς Ντεντέ, το έτος 977 (1569).

63. Η Ιστένια και τα κτίριά της (Lasthenius sinus)

Την εποχή των Απίστων ήταν τόπος μοναστηριών και εκκλησιών, τα ερείπια των οποίων φαίνονται ακόμη και τώρα. Το κυριότερο ήταν εκείνο ενός μοναχού που λεγόταν Ιστένια. Όταν οι Γενουάτες είχαν στην κατοχή τους τον Γαλατά, εγκατέλειψε αυτό το μοναστήρι και πήγε στον Χάνδακα, όπου έχτισε μοναστήρι που έχει το ίδιο όνομα. Αυτό στον Βόσπορο είναι μέρος με χίλια περίπου σπίτια, που βρίσκεται στη δυτική όχθη κόλπου που μπορεί να χωρέσει χίλια πλοία. Έχει τρία τζαμιά, επτά μεστζίντ, λουτρό και είκοσι καταστήματα, όχι χάνι, αλλά πολλούς κήπους. Οι κάτοικοι ζουν με την κηπουρική και το ψάρεμα. Ο αέρας αυτού του μέρους δεν είναι καλός, λόγω του ότι είναι τόσο κλειστό. Στο σημείο υπάρχει ωραίο κιόσκ, που χρησιμεύει για την υποδοχή των επισκεπτών. Τον χειμώνα διακόσια ή τριακόσια πλοία δένουν εδώ με ασφάλεια.

64. Τα κτίρια του Γενι-κιόι (του νέου χωριού)

Ονομάζεται έτσι επειδή χτίστηκε με εντολή του σουλτάνου Σουλεϊμάν. Είναι ωραία νέα πόλη, που αποτελείται από 3.000 σπίτια με κήπους. Ο ναΐμπ του υπάγεται στον μουλά του Γαλατά. Υπάρχει επίσης αξιωματικός των γενίτσαρων και τσαούσηδες, γιατί οι κάτοικοι, κυρίως Τραπεζούντιοι, είναι καβγατζήδες. Είναι πλούσιοι καπετάνιοι εμπορικών πλοίων και επομένως έχουν ωραία σπίτια. Υπάρχουν τρεις συνοικίες μουσουλμάνων, επτά Απίστων, αλλά καμμία Εβραίων και τρία τζαμιά, από τα οποία εκείνο του καπουδάν Χαλίλ Πασά στην ακτή είναι πολύ ευχάριστο. Μπροστά από το σπίτι του Χατζή Ομάρ είναι η αγορά του ελαφιού, δηλαδή των αγριογούρουνων και των ελαφιών που πιάνουν οι κυνηγοί των γενίτσαρων στα βουνά της Ιστράνιτζα [Στράντζα στη Βουλγαρία] και τα πωλούν εδώ σε καπνιστά. Ταΐζουν αυτά τα ζώα πριν τα σκοτώσουν στο λιβάδι, μπροστά από το σπίτι του Χατζή Ομάρ. Στην ακρογιαλιά υπάρχουν εκατό σπίτια γαλετοποιών, γιατί τα πλοία που πλέουν στη Μαύρη Θάλασσα παίρνουν όλη τη γαλέτα τους από τον Γαλατά και από αυτό το μέρος. Το κρασί εγκωμιάζεται από τους ακόλαστους, αλλά στην πραγματικότητα είναι κακό. Εδώ δεν υπάρχει σχολείο, μπεζεστάν ή οχυρό, υπάρχει όμως μεγάλος αριθμός τυφεκιοφόρων, γιατί συνέβη κάποτε, στη γιορτή του Μπαϊράμ, τριακόσια τσαΐκ των Κοζάκων να πάρουν χίλιους αιχμαλώτους και πέντε πλούσια φορτωμένα πλοία. Από τότε ο σουλτάνος Μουράτ Δ’ το φρουρεί με ομάδα γενίτσαρων και διέταξε τους μποσταντζή-μπασι να φυλάνε όλη τη νύχτα. Η φρουρά κατασκηνώνει το καλοκαίρι στα λιβάδια του Δέρκου και του Οσκοκάρι.

Προσκύνημα του Ντουρμίς Ντεντέ στο Ρούμελι Χισάρ

Είναι θαμμένος στην προς κίμπλα πλευρά του φρουρίου. Οι μπεκτασήδες δερβίσηδες το επιτηρούν με τα τύμπανα και τις λυχνίες τους. Γεννήθηκε στο Ακ-κερμάν [Ασπρόκαστρο], αλλά μεταφέρθηκε όταν ήταν νέος στην Ισλαμπόλ και αφέθηκε σε αυτό το κάστρο. Προμήνυε σε εκείνους που έβγαιναν στη θάλασσα αν θα είχαν καλό ή κακό ταξίδι και απέκτησε με τις προβλέψεις και τα θαύματά του επί είκοσι χρόνια μεγάλη υπόληψη και θάφτηκε την εποχή του σουλτάνου Αχμέτ Α’ [βασ. 1603-1617] σε αυτό το μέρος, που γενικά το επισκέπτονται.

Η περιγραφή αυτού του προσκυνήματος, που έπρεπε να είχε αναφερθεί πιο πάνω, στο Ρούμελι Χισάρ, μετατέθηκε από λάθος εδώ.⁸³

65. Τα κτίρια των Θεραπειών (Ταραπιά)

Εδώ βρισκόταν παλιά ένα νταλιάν ή ξύλινη εξέδρα για το κυνήγι ψαριών. Ο Σελήμ Β’ [βασ. 1566-1574], αφού χάρηκε σε αυτό το μέρος πιάνοντας ψάρια, τα οποία έψηναν κάτω από τη σκιά μερικών ψηλών κυπαρισσιών, διέταξε τον βεζίρη του, τον Σόκολι Μοχάμεντ Πασά, να φτιάξει επί τόπου ένα μέρος, το οποίο, από τη διασκέδαση (ταράμπ) που απολάμβανε ο αυτοκράτορας, ονομάζεται Ταραπιά.⁸⁴ Αυτή ήταν η ίδρυσή του. Την εποχή του σουλτάνου Μουράτ Α’, όταν οι Ρώσοι εισέβαλαν στο Γενί-κιόι, οι κάτοικοι του Ταραπιά έδωσαν μάχη με τους Κοζάκους και αρνήθηκαν να τους δώσουν το παραμικρό, ούτε έναν κόκκο μουστάρδας. Οι Άπιστοι, εξαγριωμένοι με αυτή τη συμπεριφορά, έβαλαν φωτιά στον τόπο και τον έκαψαν. Από τότε έχει βελτιωθεί στη σημερινή του κατάσταση. Υπάρχουν οκτακόσια σπίτια, μία συνοικία μουσουλμάνων και ένα τζαμί, με επτά συνοικίες Απίστων. Εκεί που βρισκόταν το νταλιάν και τα κυπαρίσσια, υπάρχει τώρα παράκτιο παλάτι του επιθεωρητή των τελωνείων και είναι το ψηλότερο στον τόπο. Δεν υπάρχει λουτρό και κουζίνα για τους φτωχούς, αλλά υπάρχουν σαράντα μικροί δρόμοι και πολλοί κήποι.

66. Το Μπουγιούκ-ντερε βόρεια των Θεραπειών

Αυτό ήταν επίσης τόπος αναψυχής των σουλτάνων Σελήμ Α’ και Β’, στους οποίους άρεσε να ψαρεύουν εδώ. Περιβάλλεται από πυκνά δάση, τα οποία είναι αδιαπέραστα από τον ήλιο. Σε αυτή τη μεγάλη κοιλάδα (μπουγιούκ, μεγάλη και ντερέ, κοιλάδα) υπάρχουν κυπαρίσσια, πλατάνια, ιτιές κλαίουσες και άλλα ψηλά δένδρα, η σκιά των οποίων προσφέρει καταστάσεις για καναπέδες κήπου και τόπους προσευχής. Οι ομάδες αναψυχής του σουλτάνου Σελήμ ήσαν η αρχή του χωριού που χτίστηκε κοντά σε αυτή την κοιλάδα. Υπάρχουν συνολικά χίλια μικρά σπίτια, μία συνοικία μουσουλμάνων και επτά ψαράδων, βαρκάρηδων και κηπουρών, όλων Απίστων. Δίπλα στο σημείο αποβίβασης υπάρχει τζαμί που χτίστηκε από τον Κότζα Ντεφτερντάρ Πασά, λουτρό και μερικά μικρά δρομάκια, με μεγάλο αριθμό κήπων.

67. Σαριγιάρ

Ήταν μεγάλη πόλη την εποχή του Ισκεντέρ Ζουλκαρνίν [Μεγάλου Αλεξάνδρου], γιατί όταν εκείνος έκοψε το κανάλι της Μαύρης Θάλασσας για να την ενώσει με την Άσπρη (με τον Βόσπορο), ανακάλυψε εδώ ένα χρυσωρυχείο, που ήταν ο λόγος για τον οποίο έκοψε το κανάλι προς άλλη κατεύθυνση και έχτισε πόλη σε αυτό το μέρος, η οποία πόλη ονομαζόταν Φαράντρα. Οι Γενουάτες την κατέστρεψαν, αλλά στη συνέχεια αποκαταστάθηκε στη σημερινή της κατάσταση. Αποτελείται από χίλια περίπου σπίτια στην ακτή του Βοσπόρου, με αμπέλια και κήπους. Υπάρχουν δύο συνοικίες μουσουλμάνων και επτά Απίστων, αλλά καμμία Εβραίων. Διαθέτει τζαμί, μεστζίντ, λουτρό και μικρή αγορά. Οι κάτοικοι, ως επί το πλείστον από την Ανατολία, ζουν από την κηπουρική. Οι Άπιστοι από τη ναυτιλία τους, από το ψάρεμα και από τη λειτουργία οινοπωλείων. Σε βαθιά εσοχή της κοιλάδας βρίσκεται ο ροδώνας του Τσελεμπή Σολάκ, ο οποίος ευχαριστούσε τον σουλτάνο Μουράτ Δ’ τόσο πολύ, που είπε «Αν και υπηρέτης των δύο χαρεμιών της Μέκκας και της Μεδίνας, δεν έχω τέτοιο κήπο».⁸⁵ Οι κόλακες τον συμβούλευσαν να τον κάνει δώρο στον σουλτάνο, ο οποίος όμως δεν το δέχτηκε, αλλά πρόσφερε μεγάλα δώρα στον κάτοχό του, ώστε να αυξήσει την καλλιέργεια του κήπου. Πέρα από αυτόν τον παραδεισένιο κήπο υπάρχουν επτά χιλιάδες άλλοι. Τα κεράσια αυτού του τόπου φημίζονται. Αυτά που στην πόλη ονομάζονται καστρο-κέρασα προέρχονται από αυτό το μέρος. Καθένα από αυτά βγάζει εκατό σταγόνες χυμό. Οι κάτοικοι της Ισλαμπόλ περνούν εδώ τρεις μήνες τον χρόνο. Η λειτουργία του χρυσωρυχείου σταμάτησε από τον ντεφτερντάρ πασά, γιατί οι δαπάνες ξεπερνούσαν τα έσοδα. Από το ορυχείο πηλού λαμβάνεται ο πηλός για ττα καλούπια των κανονιών. Είναι κίτρινο, καθαρό είδος χώματος, που μεταφέρεται από εδώ στο Τόπ-χανε και ζυμώνεται εκεί.

68. Το χτίσιμο του κάστρου στο στόμιο του Βοσπόρου (Μπογάζ Χισάρ)

Την εποχή του Γιάνκο, του γιου του Μαντιγιάν, υπήρχαν στα δύο απέναντι βουνά δύο ισχυρά κάστρα. Εκείνο που βρίσκεται στην ευρωπαϊκή πλευρά έχει φθαρεί με την πάροδο του χρόνου και οι Άπιστοι βρήκαν τρόπο κατά τη βασιλεία του σουλτάνου Μουράτ Δ’ να προχωρήσουν με τον στόλο των σκαφών τους μέχρι τα Ταραπιά και το Γενί-Κιόι.⁸⁶ Ο αυτοκράτορας, έχοντας επηρεαστεί βαθιά που λεηλάτησαν και έκαψαν αυτά τα δύο μέρη, μαζί με εκείνα του Μπουγιούκ-ντερε και του Σαριγιάρ, συμβουλεύτηκε τους βεζίρηδές του και με τη συμβουλή του Ρετζέπ Πασά και του Κουζού Αλή Αγά, διέταξε να χτιστούν δύο ισχυρά κάστρα στις δύο πλευρές του καναλιού, για να κλείνουν την είσοδο της Μαύρης Θάλασσας. Αυτά τα δύο οχυρά τελείωσαν σε ένα χρόνο και εμπόδιζαν τους Κοζάκους να συνεχίζουν τις λεηλασίες τους. Είναι χτισμένα σε στενό σημείο του Βοσπόρου, έτσι ώστε η μεταξύ τους απόσταση να είναι μισό μόνο μίλι και οι άνθρωποι που μιλούν με δυνατή φωνή ακούνε ο ένας τον άλλο και από τις δύο πλευρές του καναλιού. Τα πλοία περνούν εδώ με την ταχύτητα βέλους. Το κάστρο είναι τετράγωνης μορφής, χτισμένο στην ακτή. Έχει σιδερένια πύλη που βλέπει προς την πλευρά της κίμπλα. Η περίμετρός του είναι χίλια βήματα. Υπάρχουν εξήντα σπίτια για τη φρουρά, τζαμί που έχτισε ο σουλτάνος Μουράτ Δ’, δύο σιταποθήκες, οπλοστάσιο, διακόσια κανόνια μεγάλα και μικρά, ένας διοικητής (ντιζντάρ) και τριακόσιοι άνδρες. Νόμιμη εξουσία είναι ο ναΐμπ ή αναπληρωτής του μουλά του Γαλατά. Ο ντιζντάρ κατέχει την εκτελεστική εξουσία, σε συνδυασμό με τον μποσταντζή-μπαση. Τα σπίτια για τη φρουρά είναι έξω από το κάστρο. Δεν υπάρχει χάνι, λουτρό, αγορά ή άλλη εγκατάσταση, αλλά υπάρχει μεγάλος αριθμός αμπελιών.

Περιγραφή του Φανάλ (Φαναράκι)

Έξω από το κάστρο, κάθε νύχτα σε ψηλό πύργο ανάβει ένας φάρος (φανάλ) προς όφελος των πλοίων της Μαύρης Θάλασσας, που καθοδηγούμενα από το φως του μπαίνουν στο κανάλι [Βόσπορο]. Το μήκος της Μαύρης Θάλασσας από το στόμιο του Βοσπόρου μέχρι το φρούριο του Αζόφ είναι 1.700 μίλια. Αυτό είναι το κανάλι που κόπηκε από τον Ισκεντέρ Ζουλκαρίν [Αλέξανδρο τον Δίκερο, Μεγάλο Αλέξανδρο] για να ενώσει τη Μαύρη και την Άσπρη Θάλασσα. Τα ίχνη αυτού του έργου φαίνονται ακόμη και τώρα στους βράχους. Δόξα στον Θεό που μου έδωσε τη δυνατότητα να περιγράψω όλες τις πόλεις και τα μεγάλα μέρη στις δύο πλευρές της Μαύρης Θάλασσας, στην οποία έκανα τρεις εξορμήσεις μέχρι τη χώρα των Αμπχαζίων.

Έχω τελειώσει τώρα την περιγραφή όλων των τόπων και των πόλεων που βρίσκονται στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου, η οποία από το Επταπύργιο [Γεντί κουλέ] μέχρι το στόμιο του Βοσπόρου είναι δύο [ημερήσια] ταξίδια. Δεν υπάρχει ανιαρό διάστημα ανάμεσα στα προαναφερθέντα μέρη, αλλά συνεχής διαδοχή κήπων και αμπελώνων. Έχοντας ολοκληρώσει την περιγραφή στην πλευρά της Ρούμελης περνάμε τώρα στην πλευρά της Ανατολίας.

69. Το Ασιατικό Κάστρο

Αυτό το κάστρο χτίστηκε ταυτόχρονα με το ευρωπαϊκό απέναντί του από τον σουλτάνο Μουράτ Δ’. Είναι ισχυρό τετράγωνο κτίριο σε επίπεδο και ομαλό έδαφος. Το ύψος των τειχών είναι είκοσι πήχεις. Η πύλη ανοίγει προς νότο. Η περίμετρός του είναι οκτακόσια βήματα. Υπάρχουν ογδόντα σπίτια για τη φρουρά, ένας ντιζντάρ και τριακόσιοι αξιωματικοί, ένα τζαμί του σουλτάνου Μουράτ Δ’, δύο σιταποθήκες και εκατό κανόνια. Τα κανόνια είναι όλα στραμμένα προς το απέναντι κάστρο της Ρούμελης και προς την είσοδο της Μαύρης Θάλασσας. Κάθε κανόνι έχει βεληνεκές δέκα μιλίων. Στη νότια πλευρά αυτού του κάστρου βρίσκεται το μέρος που ονομάζεται Καβάκ και αποτελείται από οκτακόσια σπίτια, τα οποία σχεδόν περικυκλώνουν μεγάλο λιμάνι, είναι περιτριγυρισμένα από κήπους και ανήκουν όλα σε μουσουλμάνους. Υπάρχουν επίσης ένα τζαμί, επτά μεστζίντ, λουτρό, διακόσια καταστήματα, κρήνη και πρωτοβάθμιο σχολείο. Οι κάτοικοι, που είναι έμποροι, ναυτικοί και κηπουροί, είναι όλοι Ανατολίτες. Η νόμιμη εξουσία τους είναι ο ναΐμπ του μουλά του Ουσκουντάρ. Την εκτελεστική εξουσία μοιράζονται ο διοικητής (ντιζντάρ) και ο μποσταντζή-μπασης. Υπάρχουν πάντοτε από διακόσια έως τριακόσια πλοία στο λιμάνι, περιμένοντας ευνοϊκό άνεμο για να αναπλεύσουν ή να καταπλεύσουν το στενό. Τα κάστανα εδώ είναι διάσημα. Βόρεια από αυτό το μέρος είναι το όρος του Γιορός.

Περιγραφή του Κάστρου Γιορός

Χτίστηκε από την Ελένη. Εδώ υπήρχε και μοναστήρι ενός μοναχού που λεγόταν Γιορός,⁸⁷ ο οποίος έδωσε το όνομά του στο βουνό. Είναι παλιό, σκουρόχρωμο κάστρο. Υπάρχουν διακόσια μουσουλμανικά σπίτια, με τζαμί του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α’, ο οποίος, περνώντας τον Βόσπορο για να καταπνίξει εξέγερση των Μολδαβών, κατέκτησε αυτό το κάστρο στο πέρασμά του και ίδρυσε το τζαμί. Ο Μωάμεθ Β’ το επισκεύασε και το φρουρούσε, αλλά τώρα δεν έχει ούτε διοικητή ούτε φρουρά. Είναι τετράγωνο οχυρό στην κορυφή ψηλού βουνού. Η περίμετρός του είναι διακόσια βήματα. Περιβάλλεται από όλες τις πλευρές από δάσος καστανιάς. Οι κάτοικοι είναι όλοι ξυλοκόποι. Τα βοοειδή είναι πολυάριθμα και δίνουν εξαιρετικό γάλα και γιαούρτι.

Στην ανατολική πλευρά του κάστρου, σε θαμνότοπο, βρίσκεται το προσκύνημα των Σαράντα. Οι κάτοικοι αυτού του κάστρου ανάβουν φωτιές με οποιονδήποτε κίνδυνο απειλεί από τη Μαύρη Θάλασσα, αλλά όχι τη νύχτα, γιατί τα πλοία που πλέουν στη Μαύρη Θάλασσα θα τις μπέρδευαν με τον φάρο και θα κατευθύνονταν στα βράχια.

Εγκώμιο του Φάρου (Φανάλ)

Στην κορυφή ψηλού πύργου υπάρχει μεγάλος φάρος (φανάλ) που ανάβει με λάδι φάλαινας, με τον οποίο τα πλοία που πλέουν στο σκοτάδι στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκουν τον δρόμο τους προς το κανάλι. Το χωριό Καβάκ, που βρίσκεται κάτω από το κάστρο του Γιορός, απέχει πέντε χιλιάδες βήματα. Πέντε χιλιάδες βήματα πιο πέρα κατά μήκος της ακτής της θάλασσας βρίσκεται το ακρωτήριο Κυπαρίσσι, όπου ο Σουλεϊμάν έφτιαξε μονοπάτι στολισμένο με κυπαρίσσια. Από εδώ οι άνθρωποι ανεβαίνουν στο βουνό του Τζοσούα⁸⁸ (το βουνό του γίγαντα), για να επισκεφτούν τον τάφο του. Η ανάβαση διαρκεί δύο ώρες. Υπάρχει μοναστήρι και κάποιοι φακίρηδες προσκολλημένοι σε αυτό. Στην κορυφή του βουνού υπάρχει πηγάδι βάθους τριών μέτρων, το οποίο προσφέρει εξαιρετικό νερό.

70. Μπέυκοζ

Αυτό το μέρος αποτελείται από οκτακόσια σπίτια περιτριγυρισμένα από κήπους, που σχεδόν κυκλώνουν μεγάλο λιμάνι. Διαθέτει τζαμί, μεστζίντ, λουτρό, πρωτοβάθμιο σχολείο και μικρούς δρόμους. Οι κάτοικοι ζουν με το ψάρεμα, την κηπουρική και την κοπή ξύλων. Αν και υπάγεται στη δικαιοδοσία του Ουσκουντάρ, επιβαρύνεται με την πληρωμή 150 άσπρων στον αστρονόμο της αυλής, ο οποίος είναι ταυτόχρονα και δικαστής του χωριού. Η εκτελεστική εξουσία έχει ανατεθεί στον ούστα του αυτοκρατορικού κήπου στο Σουλτανιέ υπό την εξουσία του μποσταντζή-μπαση. Είναι γλυκό μέρος, που απολαμβάνει καλόν αέρα. Μπροστά από το χωριό υπάρχει ένα νταλιάν ή κατασκευή για το κυνήγι του ψαριού ξιφίας. Αποτελείται από πέντε έως έξι κατάρτια, στο ψηλότερο από τα οποία κάθεται ένας άνδρας και κοιτάζει τα ψάρια που έρχονται από τη Μαύρη Θάλασσα. Όταν τα βλέπει να πλησιάζουν, ρίχνει μια πέτρα στη θάλασσα για να τα τρομάξει και τα καταφέρνει τόσο καλά, που παίρνουν όλα την κατεύθυνση του λιμανιού, όπου νομίζουν ότι θα βρουν ασφάλεια, αλλά πέφτουν στα δίχτυα που τους έχουν στρώσει κάτω από το νερό. Κλείνοντας τα δίχτυα, ύστερα από ειδοποίηση που δίνεται από τον άνδρα που κάθεται στην επιφυλακή, οι ψαράδες συρρέουν για να τα σκοτώσουν χωρίς να μπορούν εκείνα να αντισταθούν με το ξίφος τους. Το ψάρι αυτό [ξιφίας], αν βράσει με σκόρδο και μυρωδικά αμπελιού είναι εξαιρετικό. Το ποσό που πληρώνεται για τη μίσθωση αυτής της αλιευτικής εγκατάστασης (νταλιάν) ανέρχεται σε εβδομήντα γιουκ άσπρα, δηλαδή επτά εκατομμύρια άσπρα.

Ο κήπος της Τοκάτ ονομάζεται έτσι, από το κιόσκ που έχτισε ο Μωάμεθ Β’, ο οποίος, ενώ κυνηγούσε σε αυτό το σημείο, έλαβε την είδηση ότι η Τοκάτ είχε κατακτηθεί από τον Μαχομέτ Πασά. Το νερό που υψώνεται από την κρήνη, αναπηδάει από το δάπεδο μέχρι την οροφή και χύνεται σε χρυσό κύπελλο. Ένας ούστα και εκατό μποσταντζή βρίσκονται σε υπηρεσία εδώ. Υπάρχει λουτρό με πολλά δωμάτια. Όταν οι αυτοκράτορες κυνηγούν, τα ζώα οδηγούνται μαζί για την επιθεώρησή τους σε αυτό το πάρκο. Ο σουλτάνος Μουράτ Δ’ ευχαριστιόταν σε αυτό το μέρος. Υπάρχει στύλος που στήθηκε σε ανάμνηση ενός τζέριντ που έριξε σε αξιοσημείωτη απόσταση.

Το Άκμπαμπα είναι ωραίος περίπατος μιας ώρας στην ενδοχώρα, όπως εκείνοι των Αλ-Μπεχαντέρ, Σεκί, Άλεμ-ντάγ, Κογιουνκουρού και του βουνού του Τζοσούα. Νότια του Μπέϋκοζ, στην ακτή της θάλασσας, βρίσκεται ο κήπος του Σουλτανιέ, κήπος σαν Παράδεισος, τον οποίο περιέφραξε ο Βαγιαζήτ Β’. Την εποχή του Μουράτ Γ’ ο γιος του Ουζντεμίρ, ο Οσμάν Πασάς, έχοντας λεηλατήσει τις πόλεις Γκέντζι, Σαμάχιε, Σιρβάν και Ταμπρίζ, πήρε από το τελευταίο μέρος έναν τρούλο, με παράθυρα και σκιάδια, τον οποίο δώρισε στον αυτοκράτορα. Εκείνος, για να μη χαθεί μια τέτοια κατασκευή, διέταξε να φτιάξουν με αυτόν ένα κιόσκ σε αυτόν τον κήπο στην ακτή της θάλασσας. Οι ζωγράφοι εκπλήσσονται που οι εικόνες δεν έχουν πάθει τίποτε από τον αέρα της θάλασσας ύστερα από τόσα χρόνια. Όλα τα πλάσματα μεταξύ ουρανού και γης είναι ζωγραφισμένα εδώ, ως επί το πλείστον σε εξορμήσεις κυνηγιού. Ο κήπος διοικείται από έναν ούστα και εβδομήντα άνδρες των μποσταντζή. Κοντά του, στα νότια, είναι το μέρος Ιντζιρλί με τριακόσια σπίτια, με κήπους, τζαμί, μεστζίντ και λουτρό στο παλάτι του Χεζάρ Παρά Αχμέτ Πασά, αλλά όχι αγορά. Κοντά του είναι το Τζουμπουκλή-μπαχτσε. Ο Βαγιαζήτ Β’, έχοντας φέρει τον γιο του Σελήμ Α’ από την Τραπεζούντα στην Ισλαμπόλ, του έδωσε σε αυτό το μέρος σε μια κρίση θυμού οκτώ χτυπήματα με ραβδί (τζουμπούκ), τα οποία οκτώ ήσαν προφητικά για τα οκτώ χρόνια της βασιλείας του. Ταυτόχρονα του είπε: «Παιδί μου, μη θυμώνεις. Αυτά τα οκτώ χτυπήματα θα καρποφορήσουν κατά τη διάρκεια οκτώ ετών βασιλείας». Ο Σελήμ έμπηξε το ξερό ραβδί στο έδαφος, προσευχόμενος στον ουρανό να ριζώσει και να καρποφορήσει. Ο σεΐχης Καρά-Σεμσεντίν και ο ίδιος ο Βαγιαζήτ είπαν: «Αμήν». Το ραβδί άρχισε να ριζώνει και ακόμη και τώρα βγάζει κράνα, πέντε από τα οποία ζυγίζουν ένα δράμι. Από αυτό το θαύμα, που έγινε από την προσευχή του Βαγιαζήτ Β’ και του Καρά-Σεμσεντίν, αυτό το μέρος ονομάζεται τώρα Τζουμπουκλή-μπαχτσε. Τα κράνα έχουν το μέγεθος των χουρμάδων από τη Μεδίνα. Ο Σελήμ Α’, αφού ανέβηκε στον θρόνο και κατέκτησε την Αίγυπτο, καλλώπισε αυτό το μέρος. Περνώντας το, κατά μήκος της ακτής, χίλια βήματα πιο πέρα, είναι το χωριό Κανλίτζα.

<-Τμήματα 51-60

Τμήματα 71-77->